دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٢٤٠٦
بیخود ، تخلصِ سیتل سینگ ، از منشیان و سرایندگان صوفی مسلک شبه قارة هند. مؤلف نگارنامه (متوفی ١٠٩٠) او را از دبیران عصر اورنگ زیب (حک : ١٠٦٨ـ ١١١٨) شمرده است (سیدمحمد عبدالله ، ص ٨٢). وی مذهب هندو داشته (همان ، ص ٢١٩) ولی آثاری که از او بر جای مانده حاکی از پیوند عمیق او با عرفان اسلامی است . آثار بیخود که جملگی به فارسی است عبارت اند از: ١) نکات بیخود ؛ ٢) شرح بعضی اشعار فصوص الحکم ابن عربی ؛ ٣) شرح ام الاسماء ؛ ٤) رموز العارفین ؛ ٥) مستزادات ؛ ٦) دیوان اشعار ، مشتمل بر غزلیات ، رباعیات ، مفردات و مقطعات ، گردآوردة «خاکی » در ١٢٦٣ با عنوان خیال بیخود (موزة ملی پاکستان ، ص ٤٧٩؛ منزوی ، ج ٨، ص ١٢٥٥).
رام سیتاسینگ متخلص به «فکرت »، از مریدان و شاگردان او، کتابی به فارسی به نام حقیقتهای بیخود در شرح احوال بیخود نگاشته است . این کتاب در ١٨٤٨ میلادی در لکهنو چاپ سنگی شده است (مشار، ج ٢، ستون ١٧٨٨؛ سیدمحمد عبدالله ، ص ١٨٥).
منابع :
(١) سیدمحمد عبدالله ، ادبیات فارسی در میان هندوان ، ترجمة محمد اسلم خان ، تهران ١٣٧١ ش ؛
(٢) خانبابامشار، فهرست کتابهای چاپی فارسی ، تهران ١٣٥٠ـ ١٣٥٥ ش ؛
(٣) احمد منزوی ، فهرست مشترک نسخه های خطی فارسی پاکستان ، اسلام آباد ١٣٦٢ـ١٣٧٠ ش ؛
(٤) موزة ملی پاکستان ، فهرست نسخه های خطی فارسی موزة ملی پاکستان ( کراچی )، نگاشتة عارف نوشاهی ، اسلام آباد ١٣٦٢ ش .
/ اکبر ثبوت /