بهرامی ، ابوالقاسم ، پزشک و از نخستین همکاران انستیتو پاستور ایران . در ١٢٧٣ ش در تهران به دنیا آمد. پدرش دکتر میرزاابوالحسن خان ، طبیب مخصوص محمد رحیم خان علاءالدوله ملقب به امیر نظام ، حاکم تهران و وزیر دربار ناصرالدین شاه ، بود (نجم آبادی ، ١٣٥٤ ش ، ص ٢٢٥). بهرامی پس از طی تحصیلات اولیه ، نزد پدر به فراگیری پزشکی پرداخت (همان ، ص ٢٢٦) و در ٢٥سالگی به تدریس در دارالمعلمین مرکزی ، به سرپرستی ابوالحسن خان فروغی پرداخت (رجوع کنید به ایرانشهر ، ج ٢، ص ١١٦٩؛ نجم آبادی ، ١٣٥٥ ش ، ص ٦٠٥ـ٦٠٦؛ یغمایی ، ص ٥٨). یک سال بعد، در ١٢٩٩ ش هنگامی که دکتر ژوزف منار ، از سوی امیل رو ، رئیس انستیتو پاستور فرانسه ، برای تأسیس شعبة مؤسسة پاستور به ایران آمد (قدسی ، ص ١٥)، بهرامی به سبب آشنایی با زبان فرانسه ، همراه چند ایرانی دیگر به همکاری با وی برگزیده شد. او در آن هنگام معلم علوم طبیعی دارالفنون بود، و در مدرسة عالی طب نیز حیوان شناسی تدریس می کرد ( دایرة المعارف فارسی ، ذیل «مدرسه عالی طب »). بهرامی در ١٣٠٠ ش ، دیپلم پزشکی خود را گرفت (سعادت نوری ، ص ٥٧؛ قدسی ، ص ١٦) و در ١٣٠١ ش برای کارآموزی به پاریس نزد دکتر لوگرو رفت و پس از بازگشت ، بخش ضد هاری را در انستیتو پاستور راه اندازی کرد (قدسی ، ص ١٧). دکتر منار در ١٣٠٤ ش به فرانسه بازگشت و تا آمدن رئیس جدید سرپرستی انستیتو پاستور به دکتر بهرامی واگذار شد. در ١٣١٢ ش ، دولت به سبب شیوع مالاریا در نوشهر و چالوس ، بهرامی را به آن منطقه اعزام کرد. او در مدت کوتاهی شیوع بیماری را مهار کرد و بیمارستان پنجاه تختخوابی چالوس را راه انداخت . بهرامی همچنین با اجازة دولت ، بیمارستانی را که کمپانی هلندی برای کارمندان خود ساخته بود، در اختیار بهداری نوشهر قرار داد (میرگلو، ص ٦٤ـ٦٥). بهرامی به پیشنهاد دکتر لوگرو، بار دیگر در ١٣١٥ ش به سرپرستی انستیتو پاستور انتخاب شد و با موافقت رئیس بهداری و نخست وزیر، از بهداری تنکابن به تهران انتقال یافت (سند ش ١١١٠٠٠١ سازمان اسناد ملی ایران ). در ١٣١٧ ش ، علی اصغر حکمت ، وزیر کشور، او را رئیس ادارة کل صحیّه (بهداری ) کرد (حکمت ، ص ١١). با تأسیس آموزشگاه عالی بهداری برای رفع کمبود پزشک در ١٣٢٥ ش ، بهرامی تدریس فیزیک را در این آموزشگاه بر عهده گرفت و به درجة دانشیاری دانشگاه تهران رسید (نفیسی ، ص ٩٩). او در اواخر عمر در بیمارستان «رضانور» تهران طبابت می کرد ( سالنامة دنیا ، سال ٤ ، ص ١٤٧)، و در ١٣٢٩ ش در ٥٦ سالگی ، به سبب بیماری کبد درگذشت و در گورستان ظهیرالدوله به خاک سپرده شد (مشار، ج ١، ص ٢٣١). کتاب تجزیة ادرار او را دانشگاه تهران در ١٣٣٥ ش منتشر کرده است (همانجا). همچنین از وی چندین مقاله در زمینة پزشکی به چاپ رسیده است ( سالنامة دنیا ، سال ٦، ص ٨٥، سال ٧، ص ١٧٤ـ١٧٦).

منابع :
(١) ایرانشهر ، تهران : کمیسیون ملی یونسکو در ایران ، ١٣٤٢ـ ١٣٤٣ ش ؛
(٢) علی اصغر حکمت ، «یکسال در وزارت کشور»، قسمت ١، خاطرات وحید ، ش ٣٣ـ٣٤ (١٥تیر ـ ١٥ شهریور ١٣٥٣)؛
(٣) دایرة المعارف فارسی ، به سرپرستی غلامحسین مصاحب ، تهران ١٣٤٥ـ١٣٧٤ ش ؛
(٤) سالنامة دنیا ، سال ٤ (١٣٢٧ ش )، سال ٦ (١٣٢٩ ش )، سال ٧ (١٣٣٠ ش )؛
(٥) ابراهیم سعادت نوری ، تاریخ پیشرفتهای پزشکی در هفتاد سال اخیر ، ( بی جا ) ١٣٧٠ ش ؛
(٦) مهدی قدسی ، تاریخچة خدمات پنجاه ساله انستیتو پاستور ایران ، تهران ١٣٥٠ ش ؛
(٧) خانبابامشار، مؤلفین کتب چاپی فارسی و عربی ، تهران ١٣٤٠ـ ١٣٤٤ ش ؛
(٨) میرگلو، «اوامر رضا شاه کبیر در نوسازی نوشهر»، خاطرات وحید ، دورة ١٠، ش ٨ (١٥ خرداد ـ ١٥ تیر ١٣٥١)؛
(٩) محمود نجم آبادی ، «استادم عباس اقبال »، راهنمای کتاب ، سال ١٩، ش ٧ـ١٠ (مهرـ دی ١٣٥٥)؛
همو، «طب دارالفنون و کتب درسی آن »، در امیرکبیر و دارالفنون : مجموعة خطابه های ایراد شده در کتابخانة مرکزی و

(١٠) مرکز اسناد دانشگاه تهران ، چاپ قدرت الله روشنی زغفرانلو، تهران ١٣٥٤ ش ؛
(١١) ابوتراب نفیسی ، «آموزشگاه عالی بهداری »، وحید ، دورة ١٣، ش ١ (فروردین ١٣٥٤)؛
(١٢) حبیب یغمایی ، «یادی از مجلس و نامة مینوی »، راهنمای کتاب ، سال ٢٠، ش ١ـ٢ (فروردین ـ اردیبهشت ١٣٥٦).

/ مهین فهیمی /