دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٢١٥٩
بهاءالدّینی ، سیدرضا، فقیه معاصر و معلم اخلاق و عرفان عملی . در نهم فروردین ١٢٨٧ در قم به دنیا آمد. پدرش سید صفی الدّین مردی عابد و خادم آستانة حضرت معصومه سلام اللّه علیها بود، انس فراوانی با قرآن داشت و در درس آیت اللّه حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی (متوفی ١٣٥٥) و آیت اللّه شیخ ابوالقاسم کبیر قمی (متوفی ١٣٥٣) شرکت کرده بود (انصاری ، ص ١٠٤؛ بهاءالدّینی ، ص ١١٠ـ١١١). بهاءالدّینی نیز به تشویق پدر، از کودکی به تحصیل علوم دینی در حوزة علمیّة قم پرداخت و دروس سطح را نزد استادانی چون میرزا محمدعلی ادیب تهرانی ، میرزا محمد همدانی ، آخوند ملاّ علی همدانی (متوفی ١٣٥٧ ش ) و سید صدرالدّین صدر (متوفی ١٣٧٣) آموخت . وی در نوزده سالگی در درس خارج فقه و اصول آیت اللّه حائری حاضر شد و پس از ایشان از جلسات درس سید محمد حجت (متوفی ١٣٧٢)، سیدمحمدتقی خوانساری (متوفی ١٣٧١) و حاج آقاحسین بروجردی (متوفی ١٣٤٠ ش ) بهره برد و از آن پس ، سالها به تدریس دروس عمومی ادبیات ، فقه و اصول ، و نزدیک به بیست سال به تدریس خارج فقه و اصول در حوزة علمیّة قم پرداخت (انصاری ، ص ١٠٤ـ١٠٥).
بیشترین اشتغال و شهرت آیت اللّه بهاءالدینی ، بحثها و درسهای اخلاقی عمومی یا خصوصی وی بود که تا روزهای آخر حیاتش ادامه داشت . او هیچگاه در درس رسمی اخلاق شرکت نکرده بود و بیشتر از رفتار و منش استادان خود، بویژه شیخ ابوالقاسم کبیر قمی ، بهره های اخلاقی برده بود (بهاءالدّینی ، ص ١١٤)، اما همواره در تهذیب اخلاق و ارائة دستورالعمل معنوی به شاگردان خود می کوشید. بدین سبب ، وی در حوزة علمیّة قم به معلم اخلاق و عرفان نامبردار بود و حتی پاره ای کرامات را نیز به او نسبت داده اند، تا آنجا که در اسفندماه ١٣٧٥ سمیناری با عنوان «حوزه و تهذیب اخلاق » برای تجلیل از او در قم برگزار شد. وی در ٢٨ تیر ١٣٧٦ درگذشت و در حرم حضرت معصومه سلام الله علیها در قم به خاک سپرده شد (انصاری ، ص ١٠٥).
تاکنون هیچ یک از نوشته های پراکنده ای که وی دربارة نهج البلاغه ، تفسیر قرآن و تقریرات فقهی برخی استادانش نگاشته (همانجا؛ بهاءالدّینی ، ص ١٠٩)، منتشر نشده است . اما بخشی از درسهای اخلاقی و برخی مصاحبه های او در دو کتابِ سلوک معنوی و نردبان آسمان : مجموعه ای از درسهای اخلاق فقیه وارسته و عارف فرزانه ، حضرت آیة الله بهاءالدینی ( قدّس سرّه ) به چاپ رسیده است .
منابع :
(١) ناصرالدین انصاری ، «در گذشتگان : درگذشت آیت الله بهاءالدینی »، آینة پژوهش ، سال ٨ ، ش ٢ (خرداد ـ تیر ١٣٧٦)؛
(٢) سیدرضا بهاءالدّینی ، سلوک معنوی : گفتارها، مصاحبه ها و خاطره هایی از فقیه وارسته و عارف فرزانه حضرت آیة الله بهاءالدینی ( قدّس سرّه )، چاپ اکبر اسدی ، قم ١٣٧٧ ش .
/ گروه معارف و کلام /