دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ١٧٨٦
بمبئی ، ایالت ، از ایالات ( سابق ) هند شامل کُتچ ، سوراشترا ، گجرات ، مهارشترا، مراتوادا ، ودربه . حدود قلمرو ایالت بمبئی حاصل تصمیماتی بود که در ١٣٣٥ ش / ١٩٥٦ دربارة تجدید سازمان ایالتهای هند اتخاذ شد. ترکیب جمعیت در این ایالت نسبت به دیگر ایالات هند از این نظر تفاوت داشت که در پاره ای از نواحی آن به دو زبان مختلف مراتی و گجراتی تکلم می شد. مساحت کل این ایالت ، ١١٤ ، ٣٠٧ متر مربع و جمعیت آن ، طبق سرشماری ١٣٣٠ ش / ١٩٥١، کلاً ٦٢٢ ، ٢٦٤ ، ٤٨ نفر بوده است . زمانی سرتاسر این ایالت تحت فرمانروایی مسلمانان بود و حتی آمار جمعیت در بسیاری از مراکز مهم نشان می دهد که نسبت مسلمانان به کل جمعیت چشمگیر بوده است . مسلمانان دومین گروه مهم مذهبی این ایالت را تشکیل می دادند، هرچند پس از تقسیم شبه قارة هند، به علت مهاجرت عده ای از مسلمانان به پاکستان از تعداد آنان کاسته شد. در سرشماری ١٣٣٠ ش / ١٩٥١، زبان مادری ٣٣ر٥ درصد این ایالت اردو بود. علاوه بر بمبئی ، بخشهای احمدآباد، خاندیش شرقی و سورت مراکز عمدة مسلمانان را تشکیل می دادند و بیشتر مسلمانان این ایالت سنی مذهب بودند.
( در ١٣٣٩ ش / ١٩٦٠ ایالت بمبئی به دو ایالت مهارشترا و گجرات تقسیم شد. )
منابع :
(١) Sir J. M Campbell, Bombay district gazetteers , Bombay ١٨٧٧-١٩٠١;
(٢) Handbook of statistics of reorganised Bombay State , ١٩٥٦;
(٣) Imperial gazetteer of India . Provincial Series, Bombay presidency , Calcutta ١٩٠٩;
(٤) [ ١٩٩٤ Britannica book of the year , Chicago ١٩٩٤].
(٥) نیز گزارشهای سرشماری سالهای ١٨٧٢، ١٨٨١، ١٨٩١ و ١٩٠١.
/ فیضی ( د. اسلام ) با اصلاحاتی از د. ج . اسلام /