دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ١٦٥١
بِلال بن جَریر محمدی ، ابوالنَدا، وزیر و والی زُرَیعی عدن ( رجوع کنید به زریعیان * ). امیرزُرَیعی ، سباءبن ابی السعود، در ٥٣١ ـ٥٣٢، زمانی که با علی بن ابی الغَرات مسعودی پسر عمّ وشریک خود در حکومت عدن به نبرد برخاسته بود، بلال را به حکومت شهر عدن منصوب کرد. در ٥٣٣ چون سباء
در گذشت ، فرزند و جانشینش اُعَزّ که سخت به بلال حسد می ورزید در صدد قتل او بر آمد، اما خود در ٥٣٤ پیش ازآنکه به مقصود نایل آید وفات یافت . بلال ، پس از مرگ ناگهانی اعَزّ، محمد، پسر کوچکتر سباء، را که به منظورگریز از کین برادر به تَعِزّ رفته و مخفی شده بود باز آوردو با وجود دیگر پسران جوان اُعزّ بر تخت نشاند و دخترخود را به عقد او در آورد. به پاداش این وفاداری ، بلال به وزارت عدن که از آن پس حکومت واحدی یافت منصوب شد و تا زمان وفاتش در ٥٤٦ ( یا ) ٥٤٧ در آن مقام باقی بود. پس از جلوس محمدبن سباء بر تختِ سلطنت ، حافظ ، خلیفة فاطمی ، لقب «الشیخ السعید الموفق السدید» را به بلال اعطا کرد. گفته اند که بلال در مقام وزارت ثروت هنگفتی فراهم آورد که پس از مرگش همه به خزانة سلطان بازگردانده شد. دو تن از پسران بلال جانشین پدر شدند و تا انقراض این خاندان ، یعنی زمان فتح عربستان جنوبی به دست ایوبیان (٥٦٩)، در مقام وزارت باقی بودند.
منابع :
(١) ابن مجاور، تاریخ المستبصر، او صفة بلادالیمن و مکة و بعض الحجاز ، چاپ لوفگرن ، لیدن ١٩٥١ـ١٩٥٤، ص ١٢٣ـ١٢٦؛
(٢) عبدالله طیب بن عبدالله ابومخرمة ، تاریخ ثغرعدن ، چاپ لوفگرن ، لیدن ١٩٣٦، ج ٢، ص ٣٢ و جاهای متعدد؛
(٣) جندی ، السلوک ، نسخة خطی پاریس ، بخش عربی ، ش ٢١٢٧، Add. ٧٦٧، گ ١٨٥ پ ـ ١٨٦ر؛
(٤) خزرجی ، طراز ، نسخة خطی موزة بریتانیا، بخش شرق شناسی ، ش ٢٤٢٥، گ ٢١٤ ر؛
(٥) همو، الکفایة ، نسخة خطی موزة بریتانیا، بخش شرق شناسی ، ش ٦٩٤١، گ ٥٦ ر ـ ٥٨ پ ؛
H.C. Kay, Yaman, its early mediaeval history , London ١٨٩٢, index.
/ ل . گدس ( د. اسلام ) /