دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ١٤٣٧
Ø¨ÙØ·Ù’رَوش (اسپانیایی : پذروشه ) ، Ù…ØÙ„Ù‘ÛŒ در ولایت پوثوبلانکو ØŒ در شصت کیلومتری شمال Ù‚ÙØ±Ø·Ùبَه ØŒ بر سر راه قرطبه به طلیطله ØŒ Ùˆ به همین ÙØ§ØµÙ„Ù‡ از دارالبَقَر (ال واکار٠امروزی ). به Ú¯ÙØªØ© ادریسی ØŒ شهر بطروش بسیار پر جمعیت Ùˆ دارای قلاع نظامی Ùˆ ØØµÙ† Ùˆ ØØµØ§Ø±Ù‡Ø§ÛŒ رÙیع بوده ØŒ Ùˆ در منطقة ÙÙŽØØµ البَلّوط ØŒ Ú©Ù‡ غاÙÙÙ‚ (بلالکاثار امروزی ( قصرالکبیر ) مرکز آن بوده ØŒ قرار داشته Ùˆ قاضی ایالتی بوده است . اهالی آن ØŒ مانند اهالی غاÙÙ‚ ØŒ به سبب شهامت Ùˆ شجاعت در Ø¯ÙØ¹ ØÙ…لات مسیØÛŒØ§Ù† ØŒ شهره بودند. کوهها Ùˆ دشتهای این سرزمین ØŒ از دیرباز Ù€ چنانکه هنوز هم تا ØØ¯ÙˆØ¯ÛŒ چنین است Ù€ از انواع گوناگونی از درختان بلوط٠کاشته Ùˆ دست پروردة اهالی این سرزمین مستور بوده است Ú©Ù‡ میوة آنها با میوة بلوطهای معمولی ÙØ±Ù‚ دارد. این درختان بلوط ØŒ Ú©Ù‡ مردم ØŒ در خشکسالی Ùˆ Ù‚ØØ· Ùˆ غلا، میوة آن را Ù…ÛŒ خورده اند، بهترین انواع درخت بلوط در سراسر اسپانیا به شمار Ù…ÛŒ آیند. ابوØÙŽÙص عمر ( بن شعیب ) البلّوطی ØŒ Ú©Ù‡ اصلاً اهل بطروش ( در مآخذ اسلامی : Ø¨ÙØ·Ø±ÙˆØ¬ ) بود، Ú©ÙØ±Ùت را با ( الرَّبضیّین ) یا بازماندگان «معرکَة الرَّبَضَ» (نبرد ØÙˆÙ…Ù‡ )ØŒ به اشغال درآورد Ùˆ ØÚ©ÙˆÙ…تی در آن تأسیس کرد Ú©Ù‡ تا ٣٥٠ دوام ÛŒØ§ÙØª . بربرهایی Ú©Ù‡ در ناØÛŒØ© بطروش سکونت داشتند، به رهبری عارÙÛŒ اندلسی به نام ابوعلی سرّاج ØŒ در شورش Ùˆ قیام بر امیر عبداللّه شرکت جستند Ú©Ù‡ به هزیمت Ùˆ قتل ÙØ±Ù…انده ایشان در پای ØØµØ§Ø±Ù‡Ø§ÛŒ شهر ثامورا ( یا زامورا ) انجامید (٢٨٨). از تاریخ بطروش در عصر مرابطون Ùˆ Ù…ÙˆØØ¯Ù‘ون همین قدر Ù…ÛŒ دانیم Ú©Ù‡ ابوزید عبدالرØÙ…ان بن قط ØŒ ÙØ±Ù…انروای قرطبه ØŒ در آغاز سال ٥٥٠ØŒ همراه با Ù…ÙˆØØ¯ÙˆÙ† ØŒ به قلعة بطروش Ùˆ قلاعی از ÙØØµ البلّوط Ù€ Ú©Ù‡ آلÙونسو ÛŒ Ù‡ÙØªÙ… در همان ایام با ØÙ…له ای سریع تصر٠کرده بود Ù€ یورش برد. آلÙونسوی Ù‡ÙØªÙ… در ØÙ…لة خود اَندویار را نیز اشغال کرد. ابن قط ØŒ Ú©Ùنت٠ارباب پذروشه را Ú©Ù‡ آلÙونسوی Ù‡ÙØªÙ… به سمت ÙØ±Ù…اندار در آنجا گماشته بود، شکست داد، Ùˆ با یورش خود به این قلعه ÙˆÛŒ را اسیر کرد Ùˆ به مَراکش گسیل داشت .
منابع : ابن خلدون ØŒ کتاب العبر Ùˆ دیوان المبتدا والخبر ØŒ بولاق ١٢٨٤ØŒ ج ٤ØŒ ص ٢١١Ø› ابن عذاری ØŒ البیان المغرب ØŒ جزء ٣ØŒ نسخة خطی تمجروت Ø› Ù…ØÙ…دبن Ù…ØÙ…د ادریسی ØŒ المغرب ØŒ چاپ دزی Ùˆ دخویه ØŒ لیدن ١٨٦٦ØŒ ص ١٧٥ØŒ ٢١٣Ø› Ù…ØÙ…دبن عبدالله ØÙمیری ØŒ ØµÙØ© جزیرة الاندلس ØŒ منتخبة من کتاب الروض المعطار ÙÛŒ خبرالاَقطار ØŒ چاپ لوی Ù€ پرووانسال ØŒ ( بی جا، بی تا. ) ØŒ ص ٤٥Ø›
Anales toledanos primeros, ed. A. Huici, ٣٤٨; Muh ¤ ammad b.Muh ¤ ammad Idr   s   ,GØ¥ographie d'E ¨ drisi, tr. P. AmØ¥dee Jaubert, Paris -١٨٤٠, ٢١١, ٢٦٣; E. LØ¥vi-Provenµal, Histoire de l'Espagne musulmane, Leiden ١٩٥٠-١٩٥٣, I, ٣٨٥.
/ ا. ه . میراندا ( د. اسلام ) /