دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ١١٥٨
بُرَیْدَة بن حُصَیْب ، صحابی ، و رئیس قبیلة اَسْلَم بن اَفْصی '. در هجرت رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم از مکه به مدینه ، هنگامی که ایشان در قرارگاه الغمیم توقف فرمودند، بریده همراه با هشتاد خانوادة وابسته اسلام آورد، اما به گفتة ابن حَجَر عسقلانی (ج ١، ص ١٤٦)، وی پس از غزوة بَدْر مسلمان شد. بریده در مدینه به پیامبر نپیوست ، مگر پس از غزوة اُحُد، که در آنجا اقامت گزید و در همة غزوات پیامبر شرکت کرد. در سال نهم هجرت ، یک بار برای گرفتن خراج از اَسلَم و غِفار فرستاده شد، و بار دیگر برای دعوت آنان ، که به غزوة تبوک بپیوندند. پس از رحلت پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم ، به اقامت در مدینه تا بنیادیابی بصره ادامه داد و سپس بدانجا نقل مکان کرد. بریده در خراسان جنگید و در مرو اقامت کرد و همانجا، در زمان فرمانروایی یزیدبن معاویه (٦٠ـ٦٤)، درگذشت (ابن اثیر، ١٩٧٠ـ١٩٧٣، ج ١، ص ٢٠٩؛ ابن حجر عسقلانی ، همانجا). ابن اثیر (١٣٩٩ـ١٤٠٢، ج ٣، ص ٤٨٩) و بلاذری (ص ٥٠٧) گفته اند که وی با ربیع بن زیاد جزو پنجاه هزار تنی بود که در ٥١ به فرمان زیادبن اَبیه همراه خانوادة خود از بصره و کوفه به خراسان کوچیدند. به نوشتة ابن حجر عسقلانی (همانجا) وی در ٦٣ درگذشته است .
منابع :
(١) ( ابن اثیر، اسدالغابة فی معرفة الصحابة ، چاپ محمدابراهیم بنا و محمداحمد عاشور، قاهره ١٩٧٠ـ١٩٧٣؛
(٢) همو، الکامل فی التاریخ ، بیروت ١٣٩٩ـ١٤٠٢/١٩٧٩ـ١٩٨٢؛
(٣) ابن حجر عسقلانی ، کتاب الاصابة فی تمییزالصحابة ، مصر ١٣٢٨ ) ؛
(٤) ابن سعد، کتاب الطبقات الکبیر ، چاپ ادوارد سخو، لیدن ١٣٣١ـ١٣٤٧/ ١٩٠٤ـ١٩٤٠، ج ٤، قسم ١، ص ١٧٨ـ١٧٩؛
(٥) ( احمدبن یحیی بلاذری ، کتاب فتوح البلدان ، چاپ صلاح الدین منجد، قاهره ١٩٥٦ ) ؛
(٦) محمدبن جریر طبری ، تاریخ الرسل والملوک ، چاپ دخویه ... ( و دیگران ) ، لیدن ١٨٧٩ـ١٩٠١، سلسلة اول ، ص ١٣، ١٥٧٩، سلسلة سوم ، ص ٢٣٤٨ـ ٢٣٤٩، ٢٣٧١، ٢٥٣٩؛
(٧) ( یحیی بن شرف نووی ، تهذیب الاسماء واللغات ، تهران ، بی تا. ) ، قسم ١، جزء١، ص ١٣٣؛
(٨) L. Caetani, Annali dell'Islam , Milano ١٩٠٥-١٩٢٦, index.
/ ک . و. زترستن و و. عرفات ( د. اسلام ) /
تکمله . بریدة اسلمی پس از درگذشت رسول اکرم صلّی اللّه علیه وآله وسلّم به هواداری علی علیه السّلام از بیعت با ابوبکر امتناع ورزید (تستری ، ج ٢، ص ٢٨٧ـ ٢٨٨، ٢٩١). وی از پیامبر حدیث نقل کرده و ابوداوود صاحب مسند، از او روایت کرده است . فرزندش عبدالله بن بریده ، و نوادگانش اوس بن عبدالله و سهل بن عبدالله نیز از او روایت کرده اند (کشّی ، ص ٣٠، ٣٨، ٩٤؛
ابن قتیبه ، ج ١، ص ٣٨، ج ٣، ص ١١٩). نام پدر بریده در برخی از آثار شیعه (مامقانی ، ج ١، بخش ٢، ص ١٦٦؛
ستری ، ج ٢، ص ٢٨٧) «خَضیب » ذکر شده است .
منابع :
(٩) ابن قتیبه ، کتاب عیون الاخبار ، بیروت ، ( بی تا. ) ؛
(١٠) محمدتقی تستری ، قاموس الرجال ، قم ١٤١٠ ـ ١٤١٥؛
(١١) محمدبن عمر کشّی ، اختیار معرفة الرجال ، تلخیص محمدبن حسن طوسی ، چاپ حسن مصطفوی ، مشهد ١٣٤٨ ش ؛
(١٢) عبدالله مامقانی ، تنقیح المقال فی علم الرجال ، چاپ سنگی نجف ١٣٤٩ـ١٣٥٢.
/ پرویز اذکائی /