شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٠٨ - حاجة (مؤمن/ ٨٠ )
آنجا كه مىفرمايد:
«وَ ذَا اَلنُّونِ(يونس) را (به ياد آور)، در آن هنگام كه خشمگين (از ميان قوم خود) رفت...» بايد توجه داشت كه «نون» در لغت به معنى «ما هى عظيم (نهنگ)» است، بنابراين«ذَا اَلنُّونِ»يعنى «صاحب نهنگ»، و انتخاب اين نام براى «يونس» به خاطر ماجرايى است كه در جاى خود شرح خواهيم داد. (ج ٤٨٥/١٣، ج ١٥٢/١٩ و ١٥٦-١٥٧، ج ٤٢٠/٢٤-٤٢١.)
ح و ج
حاجة: (مؤمن/ ٨٠.)[*]
به معنى «نياز و احتياج» و جمع آن «حاجات و حوائج» است.
در آيۀ مورد بحث آمده است:
«و براى شما در آنها (چهار پايان) منافع قابل ملاحظهاى (غير از اينها) است، منظور اين است كه بهوسيلۀ آنها به حاجتى كه در دل داريد برسيد...»لِتَبْلُغُوا عَلَيْهٰا حٰاجَةً فِي صُدُورِكُمْمؤمن/ ٨٠.
اصولا آفرينش چهار پايان با آن خلقتهاى متفاوت، و مخصوصا با آن روح تسليم و قابليت براى رام شدن، در حالى كه در بسيارى از اوقات نيرومندتر از قوىترين انسانها هستند، خود نشانهاى از نشانههاى بزرگ خداست.
حيوانات كوچك و كم جثهاى را سراغ داريم كه به خاطر توحش براى انسانها سخت خطرناكند، در حالى كه گاهى افسار يك قطار بزرگ از شتران عظيمالجثه را به دست كودكى مىسپارند و هرجا كه بخواهد مىبرد.
از اين گذشته استفادههاى فراوان ديگرى نيز از آنها مىشود، شير، پشم، پوست و ساير اجزاى آنها، حتى فضولات بدن آنها نيز در كشاورزى و غيره قابل استفاده است.
«منظور ديگر از آفرينش آنها اين بوده است كه بر آنها سوار شويد و به مقاصدى كه در
[*]وَ لَكُمْ فِيهٰا مَنٰافِعُ وَ لِتَبْلُغُوا عَلَيْهٰا حٰاجَةً فِي صُدُورِكُمْ...مؤمن/ ٨٠.