مقدار از زمان را شامل مى‌شود، نظريات مختلفى ارائه شده، و با توجه به آيۀ مورد بحث كه حاكى از زندانى شدن يوسف است، بعضى جملۀ «بضع سنين» را، از سه تا پنج و بعضى از سه تا هفت و همين‌طور از سه تا نه و بالاخره از سه تا ده سال دانسته‌اند، ولى آنچه گفته شده است، اعداد از ده كمتر است و اكثر مفسران برآنند كه «بضع» در اين آيه، هفت سال است. «راغب» در مفردات، اين واژه را به فتح باء آورده و گفته است در اصل به معنى «قطعه‌اى از گوشت بريده شده» است: فلان بضعة منّى. «او همسايۀ نزديك من و در حكم پارۀ تن من است». (قاموس، مفردات و ديگر منابع) بضاعت: (در آيۀ ١٩ سورۀ يوسف)[*]در اصل از مادۀ «بضع» (بر وزن نذر) به معنى قطعه‌اى از گوشت است كه آن را جدا مى‌كنند و سپس تعميم يافته و به قطعۀ مهمّى از مال و سرمايه نيز گفته شده است، «بضعه» به معنى پاره تن و «حسن البضع» به معنى انسان فربه و پرگوشت آمده است و «بضع» (بر وزن حزب) به معنى عدد سه تا ده آمده است[١]. (ج ٣٥٥/٩.)

ب ط أ

لَيُبَطِّئَنَّ‌»:(در آيه ٧٢ سورۀ نساء)[**]

از مادۀ «بطء» (بر وزن قطب) به معنى «كندى در حركت» است و چنان كه جمعى از

[*]... وَ أَسَرُّوهُ بِضٰاعَةً‌...(آيه دربارۀ حضرت يوسف است كه ترجمۀ آن از ابتداى آيه چنين است): «و كاروانى فرارسيد، مأمور آب را (به سراغ آب) فرستادند، او دلو خود را در چاه افكند و صدا زد: مژده باد، اين كودكى است (زيبا و دوست‌داشتنى) و اين امر را به عنوان يك سرمايه از ديگران مخفى داشتند و خداوند به آنچه آنها انجام مى‌دادند آگاه است» يوسف/ ١٩.

(١) در مورد معنى «بضع» احتمالات ديگرى نيز ذكر شده است، از جمله اين كه (همان‌طور كه در بالا ذكر شد) حد اقل آن سه و حد اكثر آن ده، يا حد اقل آن يك و حد اكثر آن نه، يا حد اقل آن شش و حد اكثر آن نه، ولى آنچه گفتيم مشهورتر است. مثال از قرآن كريم: فى بضع سنين... «در چند سال...» روم/ ٤. (نمونه، ج ٣٦٢/١٦.)

[**]وَ إِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ‌...«در ميان شما افرادى (منافق) هستند كه هم خودشان سستند و هم