شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٩٥ - بازغ (در آي١٧٢٨ ٧٧، سور١٧٢٨ انعام)
قبل از هجرت دانستهاند كه در آيۀ ٣٠ سوره انفال نيز به آن اشاره شده است، ولى ظاهر اين است كه اين مطلب از قبيل تطبيق است نه شأن نزول. (ج ١٢٤/٢١ با استفاده از مفردات راغب)
برهن
بُرْهٰانٌ:(نساء/ ١٧٤.)[*]
به عقيدۀ بعضى از دانشمندان، از مادّۀ «بره» (بر وزن فرح) به معنى «سفيد شدن» است و ازآنجا كه استدلالات روشن، چهرۀ حق را براى شنونده نورانى و آشكار و سفيد مىكند به آن «برهان» گفته مىشود.
منظور از «برهان» در آيۀ مورد بحث، چنان كه جمعى از مفسران گفتهاند و قرائن گواهى مىدهد، شخص پيامبر اسلام (ص) است و منظور از «نور»، در قرآن مجيد است كه در آيات ديگر نيز از آن تعبير به نور شده است.
در احاديث متعددى كه از طرف اهل بيت (ع) در تفسير نور الثقلين و على بن ابراهيم و مجمع البيان به ما رسيده، «برهان» به پيامبر (ص) تفسير شده و «نور» به على (ع). اين تفسير با تفسيرى كه در بالا گفتيم منافات ندارد، زيرا ممكن است از نور، معنى وسيعى اراده شود كه هم قرآن و هم امير مؤمنان على (ع) را كه حافظ قرآن و مفسّر و مدافع آن بود در بر گيرد[**].
(ج ٢٣٤/٤.)
ب ز غ
بازغ: (در آيۀ ٧٧، سورۀ انعام)[***]
از مادۀ «بزغ» (بر وزن نذر) در اصل به معنى «شكافتن و جارى ساختن خون» است و
[*]يٰا أَيُّهَا اَلنّٰاسُ قَدْ جٰاءَكُمْ بُرْهٰانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ أَنْزَلْنٰا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً.«اى مردم! دليل آشكارى از طرف پروردگارتان براى شما آمد و نور واضحى بهسوى شما فرستاديم» نساء/ ١٧٤.
(**) «منظور از برهان پروردگار چيست؟»، رجوع شود به جلد ٣٧٣/٩، تفسير نمونه.
[***]فَلَمّٰا رَأَى اَلْقَمَرَ بٰازِغاً قٰالَ هٰذٰا رَبِّي...«و هنگامى كه ماه را ديد (كه سينۀ افق را) مىشكافد گفت اين خداى من است...» انعام/ ٧٧.