شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٥ - (دخان/ ١٨ )
وجود دارد و خداى تعالى فرموده است:... وَ فَضَّلْنٰاهُمْ عَلىٰ كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنٰا تَفْضِيلاً.
اسراء/ ٧٠. و واژۀ «ادام» هم كه به معنى بوى خوش غذاهاست بر معناى فوق دلالت دارد و در حديث: لو نظرت اليها فانّه احرى ان يؤدم بينكما. يعنى: شما را الفت مىدهد و پاك مىگرداند، كه معنى اين حديث نيز به همان معنى پاك و شايسته بودن آدم دلالت دارد و از آن اخذ شده است. (مفردات الفاظ قرآن، تفسير لغوى، راغب اصفهانى)
ا د ى
أَدُّوا:(دخان/ ١٨.)[*]
در اصل از مادّۀ «اداء» به معنى «برگرداندن، رساندن و رد كردن امانت» است. در آيۀ مورد بحث، جملۀ «ادُّوا» (ادا كنيد) به معنى: اطاعت فرمان خدا و انجام دستورهاى او آمده است، به توضيح زير دراينباره توجه كنيد.
با توجه به آيۀ مورد بحث، موسى با لحنى بسيار مؤدّبانه و دلپذير و آكنده از محبت، آنها (فرعونيان) را مخاطب قرار داد و گفت:
«هدف از آمدن من اين است كه شما اى بندگان خدا در برابر من كه فرستادۀ او هستم تسليم شويد و آنچه را به شما دستور داده است ادا كنيد»(أَنْ أَدُّوا إِلَيَّ عِبٰادَ اَللّٰهِ...)[١]مطابق اين تفسير«عِبٰادَ اَللّٰهِ»مخاطب است و منظور از آن فرعونيان مىباشند، گرچه اين تعبير در آيات قرآن در مورد بندگان خوب به كار مىرود، ولى در موارد متعددى نيز بر كفار و گنهكاران براى دلجويى و جذب قلوب آنها بهسوى حق اطلاق شده است.
بنابراين منظور از «ادّوا» (ادا كنيد) اطاعت فرمان خدا و انجام دستورهاى اوست.
جمعى از مفسران، تفسير ديگرى براى اين جمله ذكر كردهاند، گفتهاند منظور از«عِبٰادَ اَللّٰهِ»بنى اسرائيل است، شبيه آنچه در آيه ١٧ سورۀ شعراء آمده است:أَنْ أَرْسِلْ مَعَنٰا بَنِي
[*]أَنْ أَدُّوا إِلَيَّ عِبٰادَ اَللّٰهِ إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ.«(موسى گفت) كه اى بندگان خدا آنچه راى به شما دستور داده است انجام دهيد و در برابر من تسليم شويد كه من فرستاده امينى براى شما هستم» دخان/ ١٨.
[١] «ان» در جملة:أَنْ أَدُّوا إِلَيَّ عِبٰادَ اَللّٰهِبراى تفسير است نسبت به فعل مقدرى كه از كلام سابق فهميده مىشود، و تقدير چنين است: جئتكم ان ادوا الى عباد الله.