آلَ‌:(آيۀ ٣٣ سورۀ آل عمران)[**]به گفته «راغب» در كتاب مفردات از «اهل» گرفته شده و تنها تفاوتى كه با «اهل» دارد، اين است كه «آل» معمولا به نزديكان افراد بزرگ و شريف گفته مى‌شود، ولى «اهل» معنى وسيع‌ترى دارد و بر همه اطلاق مى‌شود، همچنين «آل» به افراد انسان اضافه مى‌شود ولى كلمۀ «اهل»، به زمان و مكان و هر چيز ديگر اضافه مى‌شود مثلا مى‌گويند اهل فلان شهر، امّا نمى‌گويند آل فلان شهر! و يا به عبارت ديگر: كلمۀ «آل» در اصل، «اهل» بوده و سپس به اصطلاح «قلب شده» و به اين صورت در آمده است، و «اهل» به معنى نزديكان و خاصان انسان است، اعم از اين كه بستگان نزديك او باشند و يا همفكران و همگامان و اطرافيان.

منظور از «آل فرعون»: (قمر/ ٤١.)[***]

تنها خاندان و بستگان او نيست، بلكه پيروان او را به طور عموم شامل مى‌شود، زيرا «آل» گرچه غالبا در مورد «اهل بيت و خانواده» به كار مى‌رود، ولى احيانا در معنى وسيعى نيز استعمال مى‌شود، و قرائن مقام نشان مى‌دهد كه در اين جا منظور همين معنى وسيع است. (ج ٣٩٠/٢، ج ٣١٤/٦، ج ٦٨/٢٣.)

اولوالأمر چه كسانى هستند (سورۀ نساء، آيۀ ٥٩.)[****]

دربارۀ اين كه منظور از «اولوالأمر» چيست و چه كسانى هستند، در ميان مفسران

(*)توضيحات مشابه ديگرى به مناسبت بعضى آيات در معانى واژۀ «تأويل» در تفسير نمونه، جلد ٨، صفحه ٢٩٥ و جلد ٩ صفحات ٣١٠ (پاورقى) و ٤٠٧، آمده، كه البته اهمّ مطالب در بالا ذكر شده است.

[**]إِنَّ اَللّٰهَ اِصْطَفىٰ آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْرٰاهِيمَ وَ آلَ عِمْرٰانَ عَلَى اَلْعٰالَمِينَ‌.«خداوند، آدم و نوح و آل ابراهيم و آل عمران را بر جهانيان برگزيد» آل عمران/ ٣٣.

[***]وَ لَقَدْ جٰاءَ آلَ فِرْعَوْنَ اَلنُّذُرُ.«انذارها و هشدارها (يكى پس از ديگرى) براى آل فرعون آمد» قمر/ ٤١.

[****]يٰا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اَللّٰهَ وَ أَطِيعُوا اَلرَّسُولَ وَ أُولِي اَلْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنٰازَعْتُمْ فِي شَيْ‌ءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اَللّٰهِ‌