شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٢٤ - حَيْثُ (انعام/ ١٢٤ )
انسانها محسوب مىشود، همان گياهى كه در فصل بهار سرسبز و خرم و با طراوت و نشاط آفرين بود با گذشت چند ماه خشك و بىفروغ و مرده و سياهرنگ مىشود و با زبان حال بيانگر ناپايدارى دنيا و گذشت سريع روزگار است.
ديگر اين كه گياهان خشكيده هنگامى كه روى هم متراكم مىشوند و مىپوسند تبديل به نوعى كود طبيعى مىشوند كه به زمين قدرت كافى براى پرورش گياهان تازه مىدهد.
سوم اين كه بعضى گفتهاند در اين آيه اشارهاى است به مسئله پيدايش زغالسنگ از گياهان و درختان، زيرا مىدانيم زغالسنگ كه يكى از مهمترين منابع انرژى در كره زمين است و بشر در زندگى روزمره و صنايع خود از آن استفاده كرده و مىكند، باقيمانده گياهان و درختانى است كه ميليونها سال قبل خشكيده و در زمين دفن شده و با گذشت زمان متحجر و سياهرنگ گشته است.
بعضى از دانشمندان معتقدند مراتعى كه امروز به صورت زغالسنگ در آمدهاند حدود دويست و پنجاه ميليون سال قبل روييده سپس در دل زمين مدفون شده است! اين مراتع به قدرى زيادند كه اگر مصرف فعلى زغالسنگ دنيا را در نظر بگيريم نياز بيش از چهار هزار سال مردم دنيا را تأمين مىكند[١].
البته تفسير آيه به خصوص معنى اخير بعيد به نظر مىرسد، ولى آيه مىتواند معنى جامعى داشته باشد كه هر سه تفسير در آن جمع شود.
به هر حال غثاء احوى (گياهان خشكيده تيرهرنگ) منافع زيادى در بر دارد هم غذاى مناسبى است براى زمستان حيوانات و هم وسيلهاى است براى سوختوسوز انسان، و هم كود مناسبى است براى زمينها. (ج ٣٨٧/٢٦ تا ٣٨٩.)
ح ى ث
حَيْثُ: (انعام/ ١٢٤.)[*]
اين واژه، ظرف مكان است مبنى بر ضم كه به جمله اضافه مىشود خواه جمله، اسميّه
[١]ع - نوفل، قرآن بر فراز اعصار، ترجمۀ بهرامپور، ص ١٢٣.
[*]... اَللّٰهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسٰالَتَهُ...«... خدا داناتر است كه رسالت خود را در كجا قرار دهد (و كه را اين مقام بلند بخشد)...» انعام/ ١٢٤.