شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٠٢ - تَخْطَفُهُ (حج/ ٣١ )
خ ط ف
تَخْطَفُهُ: (حج/ ٣١.)[*]
از مادّۀ «خطف» (بر وزن عطف) به معنى «ربودن با سرعت» است، آيۀ مورد بحث، وضع حال مشركان و سقوط و بدبختى و نابودى آنها را به شكل بسيار گويا و زندهاى به تصوير كشيده و چنين مىگويد:
«كسى كه شريك براى خدا قرار دهد گويى از آسمان (به زمين) سقوط كرده و در اين ميان پرندگان (مردار خوار) او را (در وسط زمين و آسمان) مىربايند (و هر قطعه از گوشت او در منقار پرندۀ مرده خوارى مىافتد) و يا (اگر از چنگال آنها به سلامت بگذرد) تندباد او را به مكان دورى پرتاب مىكند».
در حقيقت اسمان كنايه از «توحيد» است و شرك سبب سقوط از اين اسمان مىشود، طبيعى است در اين آسمان ستارگان مىدرخشند و ماه و خورشيد مىتابند و خوشا به حال كسى كه اگر در اين آسمان همچون آفتاب و ماه نيست لا اقل همانند ستارۀ درخشانى است اما هنگامى كه انسان از اين علو و رفعت سقوط كند گرفتار يكى از دو سرنوشت دردناك مىشود: يا در وسط راه قبل ازآنكه به زمين سقوط كند طعمۀ پرندگان لاشخور مىشود و به تعبير ديگر با از دست دادن اين پايگاه مطمئن در چنگال هوا و هوسهاى سركش گرفتار مىشود كه هريك از آنها بخشى از هستى او را مىربايند و نابود مىكنند.
و يا اگر از دست آنها جان به سلامت ببرد به دست طوفان مرگبارى مىافتد كه او را در گوشهاى دور دست آنچنان بر زمين مىكوبد كه بدنش متلاشى و هر ذرهاى از آن به نقطهاى پرتاب مىشود و اين طوفان گويا كنايه از شيطان است كه در كمين نشسته! مسلّما كسى كه از اسمان سقوط مىكند، قدرت تصميمگيرى را از دست مىدهد، با سرعت و شتابى كه هر لحظه فزونى مىگيرد بهسوى نيستى پيش مىرود و سرانجام محو و نابود مىشود.
همچنين در آيۀ ٢٠ سورۀ بقره مىخوانيم:
[*]... وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللّٰهِ فَكَأَنَّمٰا خَرَّ مِنَ اَلسَّمٰاءِ فَتَخْطَفُهُ اَلطَّيْرُ أَوْ تَهْوِي بِهِ اَلرِّيحُ فِي مَكٰانٍ سَحِيقٍ.