شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٦٣ - حدث (ضحى/ ١١ )
برآمدگى پشت انسان نيز «حدب» گفته مىشود.
آيۀ مورد بحث دربارۀ «يأجوج و مأجوج» است كه مىفرمايد:
«... آنها از هر بلندى و ارتفاعى به سرعت مىگذرند (و خارج مىشوند!)» كه اين خود اشاره به نفوذ آنها در كرۀ زمين است (شرح حال «يأجوج و مأجوج» را در جاى خود بيان خواهيم كرد). (ج ٥٠٤/١٣)
ح د ث
حدث: (ضحى/ ١١.)[*]
از «تحديث» به معنى «نقل كردن، حكايت كردن، سخن گفتن و خبر دادن» است و كلمۀ «حدوث» به معنى «واقع شدن چيزى است كه قبلا وجود نداشته» (نقيض قدم) و به همين مناسبت به «خبر و حكايت» نيز «حديث» گفته شده، زيرا «حديث» از «حدوث» اشتقاق يافته است و از رويدادهاى روزگار خبر مىدهد كه قهرا توأم با تازگى است[**]و نيز «حادثه» از همين مادّه و به معنى «رويداد» است.
آيۀ مورد بحث دربارۀ بازگو كردن نعمتهاى پروردگار است، خداوند به پيامبر اكرم (ص) دستور مىدهد كه «نعمتهاى پروردگارت را بازگو كن» ضحى/ ١١.
بازگو كردن نعمت، گاه با زبان است و تعبيراتى كه حاكى از نهايت شكر و سپاس باشد، نه غرور و برترىجويى، و گاه با عمل است به اين ترتيب كه از آن انفاق و بخشش در راه خدا كند، بخششى كه نشان دهد خداوند نعمت فراوانى به او عطا كرده است.
اين سنت افراد سخاوتمند و كريم است كه وقتى نعمتى به آنها روى آورد بازگو مىكنند و شكر خدا را بهجامىآورند و عملشان نيز تأييد و تأكيدى است بر اين حقيقت، به عكس بخيلان دون همّت كه دائما ناله مىكنند و اگر دنيا را به آنها بدهى اصرار در پردهپوشى بر نعمتها دارند، چهرۀ آنها فقيران و سخنانشان آميخته با آه و زارى و عملشان نيز بيانگر فقر است!
[*]وَ أَمّٰا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ.ضحى/ ١١.
[**] قاموس قرآن، فرهنگ لاروس، مجمع البيان، ماده «حدث»