شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٣٧ - بلس
پيامبر (ص) نبوده، بلكه از سرگذشت اقوام پيشين است، بعلاوه سورۀ اعراف از سورههايى است كه در مكه نازل شده و داستان «ابو عامر»، «راهب» و «امية بن صلت» مربوط به «مدينه» است.
ولى ازآنجا كه افرادى همانند «بلعم» در عصر و زمان پيامبر (ص) همانند «ابو عامر» و «اميّة بن ابى الصلت» وجود داشتهاند، مفهوم آيات بر آنها تطبيق شده است، همان گونه كه بر افراد مشابه او در هر عصر و زمان نيز منطبق خواهد شد وگرنه اصل داستان مربوط به غير «بلعم» نيست.
در تفسير «المنار» از پيامبر اسلام (ص) چنين نقل شده كه مثل بلعم بن باعورا در بنى اسرائيل همانند امية بن ابى الصلت در اين امت است[١].
همچنين از امام باقر (ع) روايت شده كه فرمود:
«اصل آيه دربارۀ بلعم است، سپس خداوند آن را به عنوان يك مثال دربارۀ كسانى كه هواپرستى را بر خداپرستى و هدايت الهى در اين امت مقدم بشمرند، بيان كرده است»[٢].
(ج ١٤/٧ تا ١٦.)
بلس
يُبْلِسُ: (در آيۀ ١٢ سورۀ روم)[*]از «ابلاس» در اصل به معنى غم و اندوهى است كه از شدت يأس و نوميدى دست مىدهد.
بديهى است اگر چيزى كه انسان از آن نااميد مىشود امرى ضرورى نباشد نوميديش مهم نيست، اما غم و اندوه نشان مىدهد كه در اين موارد از يك امر ضرورى نوميد شده است، لذا بعضى از مفسران ضرورى بودن را جزء ماده «ابلاس» مىدانند.
«ابليس» را نيز به همين مناسبت ابليس گفتهاند كه از رحمت خدا مأيوس و غمناك
[١]المنار، ج ١١٤/٩.
[٢] مجمع البيان، ج ٥٠٠/٤.
[*]وَ يَوْمَ تَقُومُ اَلسّٰاعَةُ يُبْلِسُ اَلْمُجْرِمُونَ.«آن روز كه قيامت بر پا مىشود مجرمان در نوميدى و غم و اندوه فرومىروند» روم/ ١٢.