سياه دلان بيفتد اين دستور خاص به آنها داده شده و يا به تعبير ديگر اين دستور به مردم داده شد كه به هنگام تقاضاى چيزى از آنها، با آنها از پشت پرده تقاضاى خود را مطرح كنند.

(مخصوصا تعبير به «وراء» (پشت) گواه اين معنى است). (ج ٤٠١/١٧-٤٠٢-٤٠٣.)

حجاب مستور چيست‌؟ (سورۀ اسراء آيۀ ٤٥)[*]

در معنى «حجاب مستور» با توجه به آيۀ مورد بحث در ميان مفسّران گفتگوست.

الف) «مستور» را صفت «حجاب» مى‌دانند و مى‌گويند ظاهر تعبير قرآن اين است كه اين حجاب از ديده‌ها پنهان است، در واقع حجاب كينه و عداوت و حسادت چيزى نيست كه با چشم ديده شود، ولى با اين حال پردۀ ضخيمى ميان انسان و شخصى كه مورد كينه و حسادت اوست ايجاد مى‌كند.

ب) بعضى ديگر مستور را به معنى «ساتر» دانسته‌اند (زيرا اسم مفعول گاهى به معنى فاعل مى‌آيد، همان گونه كه در همين سلسله آيات نيز بعضى از مفسران «مسحور» را به معنى «ساحر» دانسته‌اند[١]).

ج) بعضى ديگر توصيف حجاب را به مستور يك توصيف مجازى مى‌دانند و مى‌گويند منظور اين نيست كه اين حجاب مستور است، بلكه حقايقى كه ماوراء اين حجاب است مستور مى‌باشد (مانند شخصيت پيامبر (ص) و صدق دعوت او و عظمت سخنانش).

اما دقت در اين سه تفسير نشان مى‌دهد كه تفسير اول با ظاهر آيه هماهنگ‌تر است.

در بعضى از روايات نيز مى‌خوانيم كه گاهى دشمنان سرسخت پيامبر (ص) به سراغ او مى‌آمدند در حالى كه او با ياران خود مشغول تلاوت قرآن بود اما او را نمى‌ديدند، گويى عظمت خيره‌كنندۀ پيامبر (ص) مانع مى‌شد كه اين كوردلان او را ببينند و بشناسند و آزار دهند. (ج ١٤٧/١٢ و ١٤٨.)

[*]وَ إِذٰا قَرَأْتَ اَلْقُرْآنَ جَعَلْنٰا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ اَلَّذِينَ لاٰ يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجٰاباً مَسْتُوراً.«و هنگامى كه قرآن مى‌خوانى ميان تو و آنها كه ايمان به آخرت ندارند حجاب ناپيدايى قرار مى‌دهيم» اسراء/ ٤٥.

[١] از «اخفش» نقل شده كه مى‌گويد: اسم مفعول گاهى به معنى اسم فاعل است، همچون «ميمون» به معنى «يامن» و «مشئوم» به معنى «شائم».