شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٧٩ - (ص/ ٥٢ واقعه/ ٣٧ نبأ/ ٣٣ )
«فرعون در ميان قوم خود ندا داد و گفت: اى قوم من! آيا حكومت مصر از آن من نيست و اين نهرها تحت فرمان من جريان ندارند؟...» در آيۀ مورد بحث، تعبير به«تَجْرِي مِنْ تَحْتِي»به اين معنى نيست كه رود نيل از زير قصر من مىگذرد، آنگونه كه جمعى از مفسران گفتهاند، چرا كه رود نيل از آن عظيمتر بود كه از زير قصر فرعون بگذرد[**]، اگر منظور از كنار قصر او باشد بسيارى از قصرهاى مصر چنين بود و غالب آباديها در دو حاشيۀ اين شط عظيم قرار داشت، بلكه منظور اين است اين رود تحت فرمان من است و نظام تقسيم آن بر آباديها طبق مقرراتى است كه من اراده مىكنم. (ج ٢٨٣/٥، ج ٣٢٢/١٦ و ٣٢٣، ج ٨٥/٢١.)
ت ر ب
أَتْرٰابٌ:(ص/ ٥٢. واقعه/ ٣٧. نبأ/ ٣٣.)[*]
جمع «ترب» (بر وزن شعر) به معنى همسن و سال براى زنان بهشتى نسبت به همسرانشان، چرا كه توافق سنى جاذبه را ميان دو همسر افزون مىكند تا به اصطلاح، احساسات يكديگر را كاملا درك كنند و زندگى با هم براى آنها لذتبخشتر باشد، و يا توصيفى است براى خود آن زنان كه همۀ آنها همسن و سال و جوان و در زيبايى و حسن و جمال و اعتدال قامت، همسانند و اين معنا بيشتر در مورد جنس مؤنث به كار مىرود.
[**]منظور از «انهار» (جمع «نهر») در آيۀ مورد بحث، همان رود نيل است و تعبير به «انهار» به خاطر اين است كه اين رود عظيم كه همانند درياى پهناورى است به شعبههاى بسيار زيادى تقسيم مىشد و سراسر مناطق آباد مصر را مشروب مىساخت. بعضى از مفسران گفتهاند رود نيل ٣٦٠ شاخه داشت كه مهمترين آنها نهر الملك، نهر طولون، نهر دمياط و نهر تنيس بود. (نمونه، ج ٨٥/٢١.)
[*]وَ عِنْدَهُمْ قٰاصِرٰاتُ اَلطَّرْفِ أَتْرٰابٌ.«و نزد آنان همسرانى است كه تنها چشم به شوهرانشان دوختهاند و همگى همسنوسالند» ص/ ٥٢.عُرُباً أَتْرٰاباً.«همسرانى كه به همسرشان عشق مىورزند و خوشزبان و فصيح و همسنوسالند» واقعه/ ٣٧.وَ كَوٰاعِبَ أَتْرٰاباً.«و حوريانى بسيار جوان و همسن و سال» نبأ/ ٣٣.