شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٣١ - جوع (بقره/ ١٥٥ )
سورۀ احقاف[*]است كه مىگويد:
«آنها (نيكوكاران) كسانى هستند كه ما بهترين اعمالشان را قبول مىكنيم و از گناهانشان در مىگذريم...»(وَ نَتَجٰاوَزُ عَنْ سَيِّئٰاتِهِمْ...). (قاموس قرآن و منابع ديگر.)
ج و س
جاسوا: (اسراء/ ٥.)[**]
در اصل از مادّه «جوس» (بر وزن قوس) به معنى «تفتيش كردن و با دقت جستجو كردن» است و نيز گفتهاند به معنى «طلب كردن چيزى به استقصاء و رفت و آمد كردن به قصد چپاول و غارت» است. واژۀ «مجوس» نيز از همين مادّۀ «جوس» مشتق شده است و بايد توجه داشت كه مادّۀ «جوس» با «جسّ» كه به معنى «لمس كردن و جستجو كردن» است نبايد اشتباه شود، بخلاف تصور بعضى كه اين دو را از يك ريشه دانستهاند! آيۀ مورد بحث وعدۀ عذابى است كه خداوند به بنى اسرائيل داده است، هنگامى كه آنان دست به فساد و خونريزى و ظلم زدند، خداوند نيز گروهى از بندگان رزمنده و جنگجوى خود را به سراغ آنها فرستاد و به كيفر اعمالشان، آنها را در هم كوبيد[***]و به طورى كه از قرائن پيداست اين قوم جنگجو چنان بر ايشان هجوم مىبرند كه حتى براى يافتن نفراتشان «هر خانه و ديارى را جستجو مىكنند...» (تا اگر كسى باقى مانده است او را بكشند).
واژۀ «جاسوا» فقط يكبار در قرآن مجيد آمده است. (ج ٢٥/١٢-٢٦، راغب و ديگر منابع.)
ج و ع
جوع: (بقره/ ١٥٥.)[****]
در اصل از مادّه «جوع» گرفته شده و به معنى «گرسنگى يا خالى بودن معده از طعام»
[*]... وَ نَتَجٰاوَزُ عَنْ سَيِّئٰاتِهِمْ...احقاف/ ١٦.
[**]... فَجٰاسُوا خِلاٰلَ اَلدِّيٰارِ...اسراء/ ٥.
(***) دربارۀ فساد بزرگ تاريخى بنى اسرائيل (در دو نوبت) و تسلط مردان نيرومند و پيكارجو بر آنها، رجوع شود به تفسير نمونه، جلد ١٢ صفحه ٢٧، زير عنوان «نكتهها».
[****]وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ اَلْخَوْفِ وَ اَلْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ اَلْأَمْوٰالِ وَ اَلْأَنْفُسِ وَ اَلثَّمَرٰاتِ...«قطعا همۀ شما را