شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٢٧ - ثنى
- چند درهم - فروختند، گرچه در مورد فروشندگان يوسف و اين كه چه كسانى بودند گفتگوست، بعضى آنها را برادران يوسف دانستهاند، ولى ظاهر آيات اين است كه كاروانيان اقدام به چنين كارى كردند، زيرا در آيات قبل سخنى از برادران نيست و بحث برادران تمام شده است.
در اين جا اين سؤال پيش مىآيد كه چرا آنها يوسف را كه حد اقل، غلام پرقيمتى محسوب مىشد به «بهاى اندك» و به تعبير قرآن به «ثمن بخس» فروختند؟ ولى اين معمول است كه هميشه دزدان و يا كسانى كه به سرمايۀ مهمّى بدون زحمت دست مىيابند از ترس اين كه مبادا ديگران بفهمند، ناگزير آن را فورا مىفروشند، و طبيعى است كه با اين فوريت نمىتوانند بهاى گزافى براى خود فراهم سازند.
كلمات: «ثامن» (هشتم) كهف/ ٢٢.، «ثمانى» (هشت) قصص/ ٢٧.، «ثمانية» (هشت) انعام/ ١٤٣.، «ثمانين» (هشتاد) نور/ ٤. و «الثمن» (يكهشتم / هشتيك) نساء/ ١٢. همه از مادّه مذكور گرفته شدهاند. (ج ٣٥٥/٩، با استفاده از ديگر منابع.)
ثنى
يَثْنُونَ:(در آيه ٥ سورۀ هود)[*]از ماده «ثنى» (بر وزن سنگ) در اصل به معنى «نزديك ساختن قسمتهاى مختلف چيزى به يكديگر» است، مثلا در مورد تا كردن لباس و پارچه گفته مىشود: «ثنى ثوبه» و اين كه به دو نفر «اثنان» گفته مىشود به خاطر آن است كه يكى را در كنار ديگر قرار مىدهيم و اگر به مداحى كردن «ثناخوانى» گفته مىشود به خاطر آن است كه صفات برجسته طرف را يكى پس از ديگرى مىشمرند.
اين ماده به معنى «خم شدن» نيز آمده است، چرا كه انسان با اين كار قسمتهايى از بدن خود را به يكديگر نزديك مىسازد. و نيز به معنى «در دل گرفتن كينه و عداوت» آمده است، چرا كه با اين كار انسان عداوت شخص يا چيزى را به دل نزديك مىسازد. اين
[*]أَلاٰ إِنَّهُمْ يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ...«آگاه باشيد هنگامى كه آنها (سرها را به هم نزديك ساخته و) سينههاشان را در كنار هم قرار مىدهند تا خود (و سخنان خويش) را از او (پيامبر) پنهان دارند...» هود/ ٥.