شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٢٩ - بكرة (انسان/ ٢٥ )
اگر مىبينيم در بعضى از روايات به نماز شب و يا مودّت اهل بيت (ع) تفسير شده، بدون شك منظور بيان مصداقهاى روشن است، نه منحصر ساختن مفهوم در اين امور، بخصوص اين كه در پارهاى از اين روايات «من» كه دلالت بر تبعيض مىكند بهكاررفتهاست.
مثلا در روايتى از امام صادق (ع) مىخوانيم كه فرمود:
لا تستصغر مودّتنا فانّها من الباقيات الصّالحات. «دوستى ما را كوچك مشمر كه از باقيات صالحات است».
و در حديث ديگرى از پيامبر (ص) مىخوانيم كه فرمود: «از گفتن تسبيحات اربع مضايقه نكنيد كه آنها باقيات صالحات است».
حتّى اگر همان اموال ناپايدار و فرزندانى كه گاهى فتنه و مايۀ آزمايش هستند در مسير «اللّه» قرار بگيرند آنها هم به رنگ باقيات صالحات در مىآيند، چرا كه ذات پاك خداوند جاودانى است و هر چيزى براى او و در راه او قرار گيرد جاودانه خواهد بود. (ج ٤٤٦/١٢.)
ب ك ر
بِكْر: (بقره/ ٦٨.)[*]
چنان كه «راغب» در مفردات گويد، اصل اين واژه «بكرة» است كه به معنى «پگاه و اول روز» است. دوشيزه را هم به اعتبار اين كه شوهر نكرده و نسبت به زنانى كه شوهر دارند متفاوت است، «بكر» ناميدهاند.
واژۀ «بكر» در آيۀ مورد بحث، منظور مادهگاوى است كه نوزادى نزاده و دندانهايش نيز نسوده است (پير نباشد و زياد هم جوان نباشد)، جمع بكر، «أبكار» است. (به نقل از راغب و قاموس.)
بكرة: (انسان/ ٢٥.)[**]
بر وزن «نكته» چنان كه در بالا گفته شد به معنى «آغاز روز» است.
[*]... بَقَرَةٌ لاٰ فٰارِضٌ وَ لاٰ بِكْرٌ...«... مادهگاوى كه نه پير و از كارافتاده باشد و نه بكر و جوان...» بقره/ ٦٨.
[**]وَ اُذْكُرِ اِسْمَ رَبِّكَ بُكْرَةً وَ أَصِيلاً.«و نام پروردگارت را هر صبح و شام به يادآور» انسان/ ٢٥.