شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٢٩ - (طلاق/ ١ )
عبادت باشند، تا آنجا كه پاهاى آنها به خاطر قيام شبانه ورم مىكرد! لذا خداوند اين حكم را بر آنها تخفيف داد و فرمود:
«... او مىداند كه شما هرگز نمىتوانيد مقدار مزبور را (اوقات شبانه را از نظر دو ثلث و نصف و يك ثلث) اندازه گيرى كنيد (و به زحمت مىافتيد) بههمينجهت شما را بخشيد، اكنون آن مقدارى كه از قرآن براى شما ميسّر است تلاوت كنيد...» مزمل/ ٢٠.
بعضى گفتهاند منظور اين است كه شما نمىتوانيد بر اين كار در تمام ايام سال مداومت كنيد، حتى امروز هم كه با وسايلى مىتوان به موقع از خواب بيدار شد تعيين دقيق اين مقادير، در تمام طول سال، مخصوصا با تفاوت مستمر شب و روز، كار آسانى نيست.
(ج ١٩٣/٢٥.)
أَحْصُوا: (طلاق/ ١.)[*]
از «احصاء» به معنى «شمارش، شماره كردن» است و در اصل از «حصى» به معنى «ريگ» (سنگريزه) گرفته شده، زيرا بسيارى از مردم در زمانهاى قديم كه به خواندن و نوشتن آشنا نبودند، حساب موضوعات مختلف را با ريگها نگه مىداشتند، بنابراين مجازا به معنى «جمع كردن و حفظ و نگاه داشتن» بهكاررفتهاست.
آيۀ مورد بحث دربارۀ نگهداشتن حساب عدۀ زنان، به هنگام طلاق است، مىفرمايد:
«حساب عده را نگهداريد»(وَ أَحْصُوا اَلْعِدَّةَ).
به ترتيبى كه سهبار زن، ايام پاكى خود را به پايان رساند و عادت ماهيانه ببيند، هنگامى كه سومين دوران پاكى پايان يافت و وارد عادت ماهيانۀ سوم شد، ايام عدّه سر آمده و پايان يافته است.
قابل توجه اين كه: مخاطب به نگهدارى حساب عدّه، مردان هستند، اين به خاطر آن است كه مسئله «حقّ نفقه و مسكن» بر عهدۀ آنهاست، و همچنين «حقّ رجوع» از آنان است وگرنه زنان نيز موظفند كه براى روشن شدن تكليفشان حساب عدّه را دقيقا نگه دارند.
(ج ٢٢١/٢٤.)
[*]يٰا أَيُّهَا اَلنَّبِيُّ إِذٰا طَلَّقْتُمُ اَلنِّسٰاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَ أَحْصُوا اَلْعِدَّةَ...«اى پيامبر! هر زمان خواستيد زنان را طلاق دهيد در زمان عدّه طلاق گوييد (زمانى كه از عادت ماهانه پاك شده و با همسرشان نزديكى نكرده باشند) و حساب عدّه را نگهداريد...» طلاق/ ١.