در خود جمع كرده و در نتيجه به معنى زير و رو و پراكنده شدن آمده، نظير «بسمله» [بسمل] كه از «بسم» و «اللّه» (و نيز «تهلّل» كه از «لااله‌الاّاللّه») گرفته شده است.

(ج ٢١١/٢٦.)

ب ع د

بُعْداً: (هود/ ٤٤.)[*]

به معنى «دور شدن» و ضدّ «قرب» است. آيۀ مورد بحث مربوط به پايان ماجراى طوفان حضرت نوح (ع) است. پس ازآن‌كه همه جا در زير آب پنهان شد و اجسام بى‌جان طغيانگران و باقيماندۀ خانه‌ها و وسايل زندگى شان در لابلاى كفها روى آب به چشم مى‌خورد، سرانجام، فرمان پايان مجازات و بازگشت زمين به حالت عادى صادر شد. اين آيه چگونگى اين فرمان و جزئيات و نتيجۀ آن را در عبارات بسيار كوتاه و مختصر و در عين حال فوق‌العاده رسا و زيبا بيان مى‌كند و در پايان آيه مى‌فرمايد:

... وَ قِيلَ بُعْداً لِلْقَوْمِ اَلظّٰالِمِينَ‌.«... (در اين هنگام) گفته شد: دور باد قوم ستمگر!» اين تعبير و مشابه آن در آيات متعددى از قرآن دربارۀ اقوام مختلفى آمده است كه پس از شرح بخشى از حالات آنها مى‌فرمايد:... أَلاٰ بُعْداً لِثَمُودَ. هود/ ٦٨... أَلاٰ بُعْداً لِمَدْيَنَ كَمٰا بَعِدَتْ ثَمُودُ. هود/ ٩٥.

... فَبُعْداً لِلْقَوْمِ اَلظّٰالِمِينَ‌. مؤمنون/ ٤١... فَبُعْداً لِقَوْمٍ لاٰ يُؤْمِنُونَ‌. مؤمنون/ ٤٤. و همچنين در داستان نوح (ع) آيه ٤٤ سورۀ هود كه مورد بحث ماست.

در تمام اين آيات، نفرين شعار گونه‌اى دربارۀ كسانى كه گناه عظيمى انجام داده‌اند، دائر به «دورى» آنها از رحمت خداوند شده است. اين درست به شعارهايى مى‌ماند كه امروز براى افراد و گروههاى سركش و استعمارگر و ستم پيشه گفته مى‌شود، منتها اين شعار

(«زلزل»كه تكرار«زل»(لغزيد) مى‌باشد.

[*]وَ قِيلَ يٰا أَرْضُ اِبْلَعِي مٰاءَكِ وَ يٰا سَمٰاءُ أَقْلِعِي وَ غِيضَ اَلْمٰاءُ وَ قُضِيَ اَلْأَمْرُ وَ اِسْتَوَتْ عَلَى اَلْجُودِيِّ وَ قِيلَ بُعْداً لِلْقَوْمِ اَلظّٰالِمِينَ‌.«و گفته شد اى زمين آبت را (در كام) فروبر، و اى آسمان خوددارى كن، و آب فرونشست و كار پايان يافت و (كشتى) بر (دامنۀ كوه) جودى پهلو گرفت و (در اين هنگام) گفته شد: دور باد قوم ستمگر!» هود/ ٤٤.