شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٧ - اذن و رضا (سور١٧٢٨ نجم آي١٧٢٨ ٢٦ )
در اين صورت معنى آيه چنين مىشود كه خداوند سوگند ياد كرده است كه تا دامنۀ قيامت چنين اشخاصى در ناراحتى و عذاب باشند. (ج ٤٣٠/٦.) واژۀ «تأذّن»: از باب تفعّل و به معنى «اعلام با تأكيد» است زيرا مادۀ افعال از آن «ايذان» به معنى «اعلام» است و چون به باب تفعل درآيد، اضافه و تأكيد از آن استفاده مىشود. (ج ٢٧٤/١٠.) آذنت در آيۀ:
فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ آذَنْتُكُمْ عَلىٰ سَوٰاءٍط...
«اگر (بااينهمه) روى گردان شوند بگو من به همه شما يكسان (از عذاب الهى) اعلام خطر مىكنم...» انبياء/ ١٠٩.
از ماده «ايذان» به معنى «اعلام كردن توأم با تهديد» است و گاه به معنى «اعلان جنگ» نيز آمده، اما ازآنجا كه اين سوره در مكه نازل شده و در آنجا نه زمينه جهاد بود و نه حكم جهاد نازل شده بود، بسيار بعيد به نظر مىرسد كه اين جمله در اين آيه به معنى «اعلان جنگ» باشد، بلكه ظاهر اين است كه پيامبر (ص) با اين سخن مىخواهد اعلام نفرت و جدايى از كفار بتپرست كند و نشان دهد كه از آنان بكلى دست شسته است.
(ج ٥٢٩/١٣.)
اذن و رضا: (سورۀ نجم آيۀ ٢٦.)[*]
فرق ميان «اذن» و «رضا» از اين نظر است كه «اذن» در جايى مىگويند كه شخص رضايت باطنى خويش را آشكار كند، ولى رضايت، اعم از آن است و به معنى ملايمت طبع با انجام كار يا چيزى است و ازآنجا كه گاه كسى اذنى مىدهد در حالى كه رضايت قلبى ندارد لذا در آيۀ مورد بحث براى تأكيد، بعد از «اذن» مسئله «رضا» نيز آمده است، هرچند در مورد خداوند متعال، اذن از رضا جدا نيست و تقيه دربارۀ او معنى ندارد. (ج ٥٢٦/٢٢.)
[*]... إِلاّٰ مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اَللّٰهُ لِمَنْ يَشٰاءُ وَ يَرْضىٰ.ترجمه از ابتداى آيه: «و چه بسيار فرشتگانى كه در آسمانها هستند و شفاعت آنها سودى نمىبخشد مگر بعد ازآنكه خدا براى هركس بخواهد و راضى باشد اجازۀ (شفاعت) دهد.» نجم/ ٢٦.