شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٣٨ - حب (الرّحمن/ ١٢ )
راه حق بپويند، لذا از يكسو ارسال رسل مىكند و انبيا را با كتابهاى آسمانى مىفرستد، و ازسوىديگر «ايمان» را محبوب انسانها قرار مىدهد. آتش عشق حقطلبى و حقجويى را در درون جانها شعلهور مىسازد و احساس نفرت و بيزارى از كفر و ظلم و نفاق و گناه را در دلها مىآفريند.
و به اين ترتيب هر انسانى فطرة خواهان ايمان و پاكى و تقواست و بيزار از كفر و گناه.
ولى كاملا ممكن است در مراحل بعد اين آب زلالى كه از آسمان خلقت در وجود انسانها ريخته شده، براثر تماس با محيطهاى آلوده، صفاى خود را از دست دهد و بوى نفرتانگيز گناه و كفر و عصيان گيرد.
آيۀ مورد بحث اشارهاى است به اين حقيقت كه ايمان نوعى علاقۀ شديد الهى و معنوى است، هرچند كه از استدلالات عقلى ريشه گيرد، و لذا در حديثى از امام صادق (ع) مىخوانيم كه از حضرتش سؤال كردند:
آيا حب و بغض از ايمان است؟ در جواب فرمود:
«آيا ايمان جز حب و بغض چيز ديگرى است؟! سپس امام (ع) به آيۀ (مورد بحث) استدلال فرمود كه مىگويد: خداوند ايمان را محبوب شما قرار داد و آن را در دلهايتان تزيين كرد، و كفر و فسق و عصيان را منفور شما ساخت و كسانى كه چنين باشند هدايتيافتگانند[١]» در حديث ديگرى از امام باقر (ع) چنين آمده است: و هل الدّين الّا الحبّ؟ «آيا دين چيزى جز محبّت است؟!» سپس به چند آيه از قرآن مجيد از جملۀ آيۀ مورد بحث استدلال فرمود و در پايان اضافه كرد:
الدّين هو الحبّ، و الحبّ هو الدّين. «دين محبت است و محبت دين است[٢]».
(ج ١٥٩/٢٢ و ١٦٣-١٦٤.)
حب: (الرّحمن/ ١٢.)[*]
به هرگونه دانه مىگويند و به عبارت ديگر «حبّ» و «حبّة» به معنى دانههاى
(١)اصول كافى، جلد ٢، باب الحبّ فى اللّه و البغض فى اللّه، حديث ٥.
(٢) تفسير نور الثقلين، ج ٨٣/٥ و ٨٤.
[*]وَ اَلْحَبُّ ذُو اَلْعَصْفِ وَ اَلرَّيْحٰانُ.«و دانههايى كه همراه با ساقه و برگى است كه به صورت كاه