شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٥٥ - (انعام/ ١٣٨ )
خداوند پيامبران را معصوم از هرگونه خطا و اشتباه قرار داده تا هرگونه ترديد و دودلى را از دعوت آنان دور سازد.
در كتاب كافى از امام كاظم (ع) نقل شده است كه فرمود:
«خداوند بر مردم دو حجّت دارد: حجّت آشكار و حجّت پنهان. حجّت آشكار، رسولان و انبيا و امامانند، و حجّت باطنه، عقول و افكارند[١]» و در امالى شيخ طوسى از امام صادق (ع) چنين نقل شده است كه از تفسير آيۀ مورد بحث:(فَلِلّٰهِ اَلْحُجَّةُ اَلْبٰالِغَةُ)از آن حضرت سؤال كردند، حضرت فرمود:
«خداوند در روز رستاخيز به بندۀ خويش مىگويد بندۀ من! آيا مىدانستى (و گناه كردى) اگر بگويد آرى، مىفرمايد چرا به آنچه مىدانستى عمل نكردى؟ و اگر بگويد نمىدانستم، مىگويد: چرا ياد نگرفتى تا عمل كنى؟ در اين موقع فرومىماند، و اين است معنى حجّت بالغه[٢]» بديهى است منظور از روايات فوق اين نيست كه حجّت بالغه منحصر در گفتگوى خدا با بندگان در قيامت باشد، بلكه خداوند حجّتهاى بالغۀ فراوانى دارد كه يكى از مصداقهايش همان است كه در حديث فوق آمده است، زيرا دامنۀ حجّتهاى بالغۀ خداوند وسيع است هم در دنيا و هم در آخرت. (ج ٢٤/٦ تا ٢٦.)
ح ج ر
حِجْرٌ:(انعام/ ١٣٨.)[*]
بر وزن شعر، در اصل به معنى «ممنوع ساختن» است و همانطور كه «راغب» در مفردات گفته است بعيد نيست از كلمۀ «حجارة»[**]به معنى «سنگ» گرفته شده باشد،
[١]تفسير نور الثقلين، ج ٧٧٦/١.
[٢] مأخذ پيشين، در همان جا.
[*]وَ قٰالُوا هٰذِهِ أَنْعٰامٌ وَ حَرْثٌ حِجْرٌ...«و گفتند اين قسمت از چهار پايان و زراعت (كه مخصوص بتهاست براى همه) ممنوع است...» انعام/ ١٣٨.
[**] حجارة: علاوه بر مفهوم مفرد (سنگ)، به عنوان يكى از جمعهاى واژۀ «حجر» (سنگ) بهكاررفتهاست كه شرح آن خواهد آمد.