شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٢٤ - حصور (آل عمران/ ٣٩ )
كه يكى را آب فراگرفت و ديگرى زير و رو، و سنگباران شد! همچنين در آيه ١٥ سورۀ انبياء[*]، دربارۀ سرنوشت اقوام ستمگرى كه شهرها و آباديهاى آنها درهمشكسته شد، مىخوانيم:
«آنها اين سخن را (واى بر ما ظالم و ستمگر بوديم) همچنان تكرار مىكردند تا آنها را از ريشه قطع كرديم و آنها را خاموش ساختيم»(جَعَلْنٰاهُمْ حَصِيداً خٰامِدِينَ)انبياء/ ١٥.
آيۀ مذكور بيانگر آن است كه اين ستمگران همچون زراعتى درو شده (حصيد) بر زمين ريختند و شهر پرجوش و خروش و آبادشان به قبرستان ويران و خاموشى مبدل گشت.
در آيۀ ٩ سورۀ ق[**]به جملۀ«حَبَّ اَلْحَصِيدِ»بر مىخوريم كه به معنى «دانههاى قابل درو كردن» است و اشاره به حبوباتى همچون جو، گندم و مانند آنهاست كه مواد اصلى غذاى انسانها را تشكيل مىدهد. (ج ٢٨٨/٩، ج ٣٦٨/١٣، ج ٢٣٦/٢٢.)
ح ص ر
حصور: (آل عمران/ ٣٩.)[***]
از مادّۀ «حصر» به معنى كسى است كه خود را از جهتى در محاصره قرار مىدهد و گاهى به معنى «خوددارىكننده از ازدواج» نيز آمده است.
آيۀ مورد بحث دربارۀ «يحيى» پسر «زكريا» است، مىفرمايد:
«... (فرشتگان زكريا را صدا زدند) كه خدا تو را به يحيى بشارت مىدهد (كسى) كه كلمۀ[****]خدا (مسيح) را تصديق مىكند و رهبر خواهد بود و از هوسهاى سركش بر كنار، و پيامبر و از صالحان است» آل عمران/ ٣٩.
بنا به گفتۀ جمعى از مفسران، واژۀ «حصور» در آيۀ مذكور به معنى «خوددارىكننده از
[*]فَمٰا زٰاَلَتْ تِلْكَ دَعْوٰاهُمْ حَتّٰى جَعَلْنٰاهُمْ حَصِيداً خٰامِدِينَ. انبياء/ ١٥.
[**]وَ نَزَّلْنٰا مِنَ اَلسَّمٰاءِ مٰاءً مُبٰارَكاً فَأَنْبَتْنٰا بِهِ جَنّٰاتٍ وَ حَبَّ اَلْحَصِيدِ.«و از اسمان ابى پربركت فرستاديم و بهوسيلۀ آن باغها و دانههايى را كه درو مىكنند رويانديم» ق/ ٩.
[***]... أَنَّ اَللّٰهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيىٰ مُصَدِّقاً بِكَلِمَةٍ مِنَ اَللّٰهِ وَ سَيِّداً وَ حَصُوراً وَ نَبِيًّا مِنَ اَلصّٰالِحِينَ. آل عمران/ ٣٩.
[****] منظور از «كلمه» در آيۀ مورد بحث و بعضى ديگر از آيات، حضرت مسيح عليه السّلام است.