شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٩٨ - (طه/ ٥٥)
بعضى احتمال دادهاند كه توبۀ آنها در عالم ديگر پذيرفته نمىشود و بعضى احتمال دادهاند كه منظور از توبه در اين جا، توبۀ بندگان نيست، بلكه «توبۀ خداوند» يعنى بازگشت او به عفو و رحمت مىباشد، ولى ظاهر اين است كه آيه هدف ديگرى را تعقيب مىكند و مىگويد:
«كسانى كه از گناهان خود در حال صحت و سلامت و ايمان توبه كردهاند، ولى در حال مرگ با ايمان از دنيا نرفتند، توبههاى گذشتۀ آنها نيز بىاثر است».
توضيح اين كه مىدانيم يكى از شرايط قبولى اعمال نيك انسان «موافات بر ايمان» است يعنى با ايمان از دنيا رفتن و كسانى كه در لحظۀ پايان زندگى كافر باشند، اعمال گذشتۀ آنها (حتى اعمال نيكى كه در حال ايمان انجام دادهاند) طبق صريح آيات قرآن[١]حبط و نابود مىشود، توبههاى آنان از گناه اگرچه در حال ايمان انجام شده نيز در چنين صورتى نابود خواهد شد.
به طور خلاصه شرط قبولى توبه دو چيز است: نخست اين كه قبل از مشاهدۀ نشانههاى مرگ باشد و ديگر اين كه انسان، با ايمان از دنيا برود.
ضمنا از اين آيه استفاده مىشود كه انسان نبايد توبه را به تأخير بيندازد، زيرا ممكن است به طور ناگهان مرگ او فرارسد و درهاى توبه به روى او بسته شود و جالب توجه اين كه تأخير توبه كه از آن به «تسويف»[*]تعبير مىكنند در آيۀ مورد بحث، همرديف «مرگ در حال كفر» قرار داده شده است و اين نشانۀ اهميتى است كه قرآن به اين موضوع مىدهد.
(ج ٣١٥/٣ تا ٣١٧.)
ت و ر
تٰارَةً:(طه/ ٥٥)[**]
جمع آن «تير» و به معنى «يكبار، دفعه و هنگام» آمده است.
آيۀ مورد بحث تعبير گويا و فشردهاى از گذشته و امروز و آيندۀ انسانهاست كه همه از
[١]بقره/ ٢١٧.
[*] تسويف: مماطله كردن، يعنى كارى را به تأخير انداختن و امروز و فردا كردن.
[**]مِنْهٰا خَلَقْنٰاكُمْ وَ فِيهٰا نُعِيدُكُمْ وَ مِنْهٰا نُخْرِجُكُمْ تٰارَةً أُخْرىٰ.طه/ ٥٥.