٣) «امامت» عبارت است از تحقق بخشيدن برنامه‌هاى دينى اعم از حكومت به معنى وسيع كلمه، و اجراى حدود و احكام خدا و اجراى عدالت اجتماعى و همچنين تربيت و پرورش نفوس در «ظاهر» و «باطن» و اين مقام از مقام رسالت و نبوت بالاتر است، زيرا «نبوت» و «رسالت» تنها اخبار از سوى خدا و ابلاغ فرمان او و بشارت و انذار است، اما در مورد «امامت» همۀ اينها وجود دارد به اضافۀ «اجراى احكام» و «تربيت نفوس از نظر ظاهر و باطن» (البته روشن است كه بسيارى از پيامبران داراى مقام «امامت» نيز بوده‌اند).

در حقيقت مقام امامت، مقام تحقق بخشيدن به اهداف مذهب و هدايت به معنى «ايصال به مطلوب» است، نه فقط «ارائۀ طريق».

علاوه بر اين «هدايت تكوينى» را نيز شامل مى‌شود يعنى تأثير باطنى و نفوذ روحانى امام و تابش شعاع وجودش در قلب انسانهاى آماده و هدايت معنوى آنها...

امام از اين نظر درست به خورشيد مى‌ماند كه با اشعۀ زندگى‌بخش خود گياهان را پرورش مى‌دهد و به موجودات زنده جان و حيات مى‌بخشد، نقش امام در حيات معنوى نيز همين نقش است.

در قرآن مجيد مى‌خوانيم:

هُوَ اَلَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَ مَلاٰئِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ اَلظُّلُمٰاتِ إِلَى اَلنُّورِ وَ كٰانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيماً.«خدا و فرشتگان او بر شما رحمت و درود مى‌فرستند تا شما را از تاريكيها به نور رهنمون گردند و او نسبت به مؤمنان مهربان است» احزاب/ ٤٣.

از اين آيه بخوبى استفاده مى‌شود كه رحمتهاى خاص خداوند و امدادهاى غيبى فرشتگان مى‌تواند مؤمنان را از ظلمتها به نور رهبرى كند.

اين موضوع دربارۀ امام نيز صادق است و نيروى باطنى امام و پيامبران بزرگ كه مقام امامت را نيز داشته‌اند و جانشينان آنها براى تربيت افراد مستعد و آماده و خارج ساختن آنان از ظلمت جهل و گمراهى به‌سوى نور هدايت تأثير عميق داشته است.

شك نيست كه مراد از امامت در آيۀ مورد بحث (بقره/ ١٢٤.) معنى سوم است، زيرا از آيات متعدد قرآن استفاده مى‌شود كه در مفهوم امامت، مفهوم «هدايت» افتاده است، چنان كه در آيۀ ٢٤ سورۀ سجده مى‌خوانيم:

وَ جَعَلْنٰا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنٰا لَمّٰا صَبَرُوا وَ كٰانُوا بِآيٰاتِنٰا يُوقِنُونَ‌.«و از آنها امامانى قرار