شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٠٣ - جنة (بقره/ ٣٥ )
«مجنون» گفته مىشود براى اين است كه گويا پردهاى بر عقل او كشيده شده و جمع آن «مجانين» به معنى «ديوانگان» است[*].
آيۀ مورد بحث به نفى نسبت ناروايى كه مشركان، به پيامبر (ص) مىدادند پرداخته، مىگويد:
«مصاحب شما (پيامبر) ديوانه نيست»وَ مٰا صٰاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ.
با توجه به كلمۀ «صاحب» كه به معنى ملازم و رفيق و همنشين است، اشاره به اين است كه او ساليان دراز در ميان شما زندگى كرده و همنشين با افراد شما بوده است و او را به عقل و درايت و امانت شناختهايد، چگونه نسبت جنون به او مىدهيد؟! جز اين كه او بعد از بعثت، تعليماتى با خود آورده كه با تعصبها و تقليدهاى كوركورانه و هوا و هوسهاى شما سازگار نيست، لذا براى اين كه خود را از اطاعت دستورهاى او معاف كنيد چنين نسبت ناروايى را به او مىدهيد! نسبت «جنون»[**]از جملۀ نسبتهايى است كه طبق آيات قرآن به همه پيامبران الهى از سوى دشمنان لجوج و معاند داده شده، همچنان كه در آيۀ ٥٢ سورۀ ذاريات مىخوانيم:
كَذٰلِكَ مٰا أَتَى اَلَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ رَسُولٍ إِلاّٰ قٰالُوا سٰاحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ.«اين گونه است كه هيچ پيامبرى قبل از اينها بهسوى قومى فرستاده نشد مگر اين كه گفتند ساحر است يا ديوانه!» عاقل در منطق آنها كسى بود كه همرنگ با محيط فاسد باشد و دنبالهرو شهوات آنها، نان را به نرخ روز خورد و از هر حركت اصلاحى و انقلابى دورى كند، و با اين معيار و ضابطه، همۀ پيامبران از ديدگاه تاريك دنياپرستان ديوانه بودند! (ج ١٩٥/٢٦-١٩٦.)
جنة: (بقره/ ٣٥.)[***]
به معنى «بهشت، باغ، بوستان» است و بعلاوه به زمينهاى پوشيده از زراعت نيز گفته
[*]كلمۀ «مجنون» در قرآن مجيد يازده مرتبه آمده است. «المعجم الاحصائى، ج ١٣٦٩/٣.»
[**] «جنون» به معنى «ديوانگى» است «آنچه بين عقل و نفس حائل شود) و «جنّة» به كسر جيم و فتح نون نيز به همين معناست.
[***]وَ قُلْنٰا يٰا آدَمُ اُسْكُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُكَ اَلْجَنَّةَ...«و گفتيم اى آدم تو با جفت خود در بهشت جاى گزين...» بقره/ ٣٥.