شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٩٦ - امامت و معانى مختلف آن (بقره/ ١٢٤ )
در حالى كه «امّت» به معنى گروه و جماعت است، نه به معنى مذهب و خصوصا پيروان يك مذهب.
هدف اين آيات آن است كه قانون حيات و مرگ مخصوص افراد نيست، بلكه ملتها و گروهها نيز مشمول اين قانون هستند، و به هنگامى كه در مسير ظلم و فساد قرار گيرند منقرض خواهند شد.[*]. (ج ٣١١/٨، ج ٣٠/٩، ج ٢٥٧/١٤-٢٥٨.)
امّت معدوده و ياران مهدى (ع)
در روايات متعددى كه از طرف اهل بيت (ع) به ما رسيده، «امّت معدوده» به معنى نفرات كم گرفته شده و به ياران مهدى (ع) اطلاق يافته است، به اين ترتيب (با توجه به آيۀ ٨ سورۀ هود كه اندكى قبل بدان اشاره شد) معنى آيه چنين مىشود:
«اگر ما مجازات اين ستمگران و بدكاران را به قيام مهدى و يارانش واگذار كنيم، آنها مىگويند چه چيز جلو عذاب خدا را گرفته است؟» ولى البته همانطور كه گفتيم معنى ظاهر آيه اين است كه «امّت معدوده» به معنى زمان معدود و معين است. (ج ٣٢/٩-٣٣.)
امام كيست؟
امامت و معانى مختلف آن (بقره/ ١٢٤.)[**]
«امامت» معانى مختلفى دارد:
١) «امامت» به معنى رياست و زعامت در امور دنياى مردم (آنچنان كه اهل تسنن مىگويند).
٢) «امامت» به معنى رياست در امور دين و دنيا (آنچنان كه بعضى ديگر از آنها
(*)براى كسب اطلاع بيشتر در معانى و استعمال واژۀ «امّت» و «امّت واحده» رجوع شود به تفسير نمونه: ج ٢٢١/٥ و ج ١٢٢/٩ و ج ٤٩٧/١٣ و ج ٣٦/٢١.
[**]... قٰالَ إِنِّي جٰاعِلُكَ لِلنّٰاسِ إِمٰاماً قٰالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي قٰالَ لاٰ يَنٰالُ عَهْدِي اَلظّٰالِمِينَ.«خداوند به او (به ابراهيم) فرمود: من تو را امام و رهبر مردم قرار دادم، ابراهيم عرض كرد: از دودمان من (نيز امامانى قرار بده) خداوند فرمود: پيمان من به ستمكاران نمىرسد (و تنها آن دسته از فرزندان تو كه پاك و معصوم باشند شايستۀ اين مقاماند)» بقره/ ١٢٤.