شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٣٠ - منظور از بَكّه چيست؟ (آل عمران/ ٩٦ )
بعضى معتقدند كه از ابتداى طلوع فجر تا ظهر «ابكار»[*]است، از جمله «راغب» در مفردات بر همين عقيده است.
بعضى «ابكار» را بين الطلوعين گفتهاند، همچنان كه «عشىّ» به معنى بعد از ظهر تا قبل از غروب آفتاب است[**].
ممكن است «عشىّ» و «ابكار» اشاره به دو وقت معين عصرگاهان و صبحگاهان باشد كه انسان آمادگى براى حمد و تسبيح الهى دارد، چرا كه هنوز مشغول كار روزانه نشده و يا آن را به پايان رسانيده است.
و ممكن است به معنى دوام حمد و تسبيح در مدت تمام شبانه روز باشد، و اين تعبير معمول است كه فى المثل مىگوييم: «صبح و شام از او مراقبت كنيد»، يعنى هميشه.
بعضى اين حمد و تسبيح را اشاره به نمازهاى صبح و عصر يا تمام نمازهاى پنجگانه دانستهاند، در حالى كه ظاهر تعبير آيه مفهومى وسيعتر از آن دارد و نمازها مىتواند فقط مصداقى از آن باشد. (ج ٤٠٨/٢، ج ١٣٤/٢٠-١٣٥، ج ٣٧٨/٢٥.)
ب ك ك
منظور از بَكّه چيست؟ (آل عمران/ ٩٦.)[***]
(من اعلام القرآن) «بكّة» در اصل از ماده «بك» (بر وزن فك) به معنى «ازدحام و اجتماع» است و اين كه به خانه كعبه يا زمينى كه خانه كعبه در آن ساخته شده است «بكّة» گفتهاند به خاطر ازدحام و اجتماع مردم در آنجاست و بعيد نيست كه اين اسم از آغاز، روى آن نبوده و پس از رسميت يافتن براى عبادت، روى آن گذاشته شده باشد.
[*]... وَ سَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَ اَلْإِبْكٰارِ.«... و به هنگام صبح و شام او را (پروردگارت را) تسبيح گوى» آل عمران/ ٤١.
[**]... وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ بِالْعَشِيِّ وَ اَلْإِبْكٰارِ.«... و تسبيح پروردگارت را هر صبح و شام بهجاآور» مؤمن/ ٥٥.
[***]إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّٰاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبٰارَكاً وَ هُدىً لِلْعٰالَمِينَ.«نخستين خانهاى كه براى مردم (و نيايش خداوند) قرار داده شد در سرزمين مكه است كه پربركت و مايه هدايت جهانيان است» آل عمران/ ٩٦.