شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٠٦ - امانت (معارج/ ٣٢ )
در آيۀ مورد بحث به واژههاى «اؤتمن» و «أمانة» بر مىخوريم كه از مادّۀ «أمن» گرفته شدهاند و مقصود از «اؤتمن» كه از مادّۀ «أمن» و به معناى آرامش خاطر است، بدهكارى است كه امين شناخته شده، و منظور از «أمانة» در جملۀ دوم همان بدهى است، يعنى بدهى در اين صورت حكم «امانت» دارد. (ج ٢٩٠/٢.)
امانت: (معارج/ ٣٢.)[*]
معنى وسيعى دارد كه نه تنها امانتهاى مادى مردم را از هر نوع در بر مىگيرد، بلكه امانتهاى الهى و پيامبران و پيشوايان معصوم (ع) همه را شامل مىشود.
هريك از نعمتهاى الهى امانتى از امانات او هستند، پستهاى اجتماعى و مخصوصا مقام حكومت از مهمترين امانات است و لذا در حديث معروف امام باقر (ع) و امام صادق (ع) در تفسير آيۀ:
إِنَّ اَللّٰهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا اَلْأَمٰانٰاتِ إِلىٰ أَهْلِهٰا...(نساء/ ٥٨.) صريحا آمده است كه:
«ولايت و حكومت را به اهلش واگذاريد»[١].
در آيۀ ٧٢ سورۀ احزاب نيز مىخوانيم كه مسئله تكليف و مسئوليت به عنوان يك امانت بزرگ الهى معرفى شده است:
إِنّٰا عَرَضْنَا اَلْأَمٰانَةَ عَلَى اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ اَلْأَرْضِ وَ اَلْجِبٰالِ...«ما بر آسمانها و زمين و كوههاى عالم عرض امانت كرديم...» و از همه مهمتر دين و آيين خدا و كتاب او قرآن، امانت بزرگ اوست، كه بايد در حفظش كوشيد (براى اطلاع بيشتر دربارۀ «اهميّت امانت» به جلد سوم تفسير نمونه، صفحه ٤٣٢، مراجعه فرماييد). (ج ٣٧/٢٥.)
[*]وَ اَلَّذِينَ هُمْ لِأَمٰانٰاتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ رٰاعُونَ.«و آنها كه امانتها و عهد خود را رعايت مىكنند» معارج/ ٣٢.
(١) تفسير برهان، ج ٣٨٠/١. ضمنا در جلد سوم تفسير نمونه، صفحه ٤٣٠، ذيل آيه مذكور در متن (نساء/ ٥٨.) شرحى جالب همراه با احاديث معتبر و خواندنى، زير عنوان: دو قانون مهم اسلامى (امانت و عدالت در حكومت) آمده است، مراجعه فرماييد.