شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٨٩ - (بقره/ ١٢٩ و ١٥١)
براى بيان عظمت است[**]. (ج ٦/١١.)
تلل
تَلَّهُ:(صافات/ ١٠٣.)[*]
از مادّه «تلّ» در اصل به معنى «مكان مرتفع» است.
آيۀ مورد بحث دربارۀ مأموريت ابراهيم (ع) از سوى حضرت حق است تا به ذبح فرزند دلبندش «اسماعيل[***]» اقدام كند و قرآن مجيد همين اندازه در عبارتى كوتاه و پرمعنى مىگويد: «هنگامى كه هر دو (پدر و پسر) تسليم و آماده شدند و ابراهيم جبين فرزند را بر خاك نهاد، او را ندا داديم كه اى ابراهيم! آنچه را در خواب مأموريت يافتى انجام دادى...[١]».
جملۀ«تَلَّهُ لِلْجَبِينِ[٢]» مفهومش اين است كه او را بر مكان مرتفعى به يك طرف صورت بر زمين افكند. (ج ١١٤/١٩.)
تلو
يَتْلُوا:(بقره/ ١٢٩ و ١٥١)[****]
«تلاوت» از مادۀ «تلو» (بر وزن فكر) در لغت به معنى «پىدرپى آوردن چيزى»
(**)دربارۀ «تلك» رجوع شود به تفسير نمونه، جلدهاى: ١٨٣/٢. و ٣٢٢/٥. و ١٠٩/١٠. و ١٨٤/١٥.
[*]فَلَمّٰا أَسْلَمٰا وَ تَلَّهُ لِلْجَبِينِ.«هنگامى كه هر دو تسليم و آماده شدند و ابراهيم جبين او را بر خاك نهاد...» صافات/ ١٠٣.
[***] دربارۀ اين كه كداميك از فرزندان ابراهيم (اسماعيل يا اسحاق) به قربانگاه برده شد شرح مفصلى زير عنوان «ذبيح اللّه كيست؟» در مادّه «ذبح» آمده است.
[١] صافات/ ١٠٣ تا ١٠٥.
[٢] «جبين» به معنى طرف صورت است و دو طرف را «جبينان» مىگويند.
[****]رَبَّنٰا وَ اِبْعَثْ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آيٰاتِكَ...«پروردگارا! در ميان آنها پيامبرى از خودشان مبعوث كن تا آيات تو را بر آنها بخواند...» بقره/ ١٢٩. و نيز آيۀ:كَمٰا أَرْسَلْنٰا فِيكُمْ رَسُولاً مِنْكُمْ يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آيٰاتِنٰا...«همان گونه رسولى در ميان شما از نوع خودتان فرستاديم تا آيات ما را بر شما بخواند...» بقره/ ١٥١.