شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٧٧ - خزائن و خزائن اللّه (سور١٧٢٨ انعام، آيه ٥٠ )
روشن مىشود كه«خَزٰائِنُ اَللّٰهِ»منبع همه چيز را در بر مىگيرد و در حقيقت اين منبع از ذات بىانتهاى او كه سرچشمه جميع كمالات و قدرتهاست، مىباشد.
با توجه به آيۀ فوق، اصولا مىخواهيم بدانيم كه منظور از «خزائن خداوند» چيست؟ در آيات متعددى از قرآن مىخوانيم كه: «خداوند خزائنى دارد، خزائن آسمانها و زمين از آن خداست و يا خزائن هر چيز نزد اوست.
در بالا گفتيم كه «خزائن» جمع «خزانه» به معنى محلى است كه انسان اموالش را براى حفظ در آن جمعآورى مىكند و در اصل از مادّۀ «خزن» (بر وزن وزن) به معنى «حفظ و نگاهدارى چيزى» است، بديهى است، كسى اقدام به جمعآورى و اندوختن و حفظ چيزى مىكند كه قدرتش نامحدود باشد و نتواند در هر عصر و زمانى آنچه مىخواهد فراهم سازد، لذا در موقع توانايى، آنچه لزومش را احساس مىكند براى موقع ضرورت مىاندوزد و در خزانه گردآورى مىكند.
ولى آيا اين مفاهيم در مورد خداوند تصور مىشود؟ مسلما نه، به همين دليل جمعى از مفسران مانند طبرسى در «مجمع البيان» و فخر رازى در «تفسير كبير» و راغب در «مفردات»،خَزٰائِنُ اَللّٰهِرا به معنى: «مقدورات الهى» تفسير كردهاند، يعنى همه چيز در خزانۀ قدرت خدا جمع است و هر مقدار از آن را لازم و صلاح بداند ايجاد مىكند.
ولى بعضى ديگر از مفسران بزرگ گفتهاند منظور از «خزائن خداوند» مجموعۀ امورى است كه در عالم هستى و جهان مادّه وجود دارد، اعم از عناصر و اسباب ايجاد آنها، در اين مجموعه همه چيز به حدّ زياد وجود دارد، ولى هريك از فراوردهها و موجودات خاص اين عالم به مقدار محدودى ايجاد مىشود، بىآنكه امكان وجود تنها منحصر به آن باشد[١].
اين تفسير گرچه از نظر اصولى مسئله قابل قبولى است، ولى تعبير به «عندنا» (نزد ما) بيشتر با تفسير اول هماهنگ است.
و به هر حال انتخاب تعبيراتى مانند«خَزٰائِنُ اَللّٰهِ»با اين كه با مفهوم معموليش در مورد خداوند صادق نيست، به خاطر آن است كه خداوند مىخواهد با زبان خود مردم با آنها
[١]الميزان، ج ١٤٨/١٢.