شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٥٦ - (هود/ ١٠٨ )
و نيز گاهى تفاوت ميان «جدال» و «مراء» را چنين مىگذارند كه در «مراء» هدف اظهار فضل و كمال است[*]و در «جدال» تحقير و عاجز كردن طرف مقابل[**].
گاه گفتهاند: «جدال» در مسائل علمى است و «مراء» اعم از آن است.
و گاه گفتهاند: «مراء» جنبۀ دفاعى در مقابل حملات خصم دارد، ولى «جدال» اعم از دفاعى و تهاجمى است[١].
جدال و مراء و حجاج
(بر وزن لجاج)، در معنا شبيه به يكديگرند، ولى به طورى كه بعضى از محققان گفتهاند در «مراء» يك نوع مذمت و نكوهش افتاده است، چرا كه در مواردى به كار مىرود كه انسان روى يك مسئله باطل پافشارى و استدلال مىكند، ولى در معنى «جدال و مجادله» اين مفهوم الزاماً وجود ندارد، امّا تفاوت «جدال» و «حجاج» در اين است كه جدال براى بازگرداندن طرف از عقيده خود به كار مىرود، اما حجاج براى دعوت او به يك عقيده و استدلال برآن[***]. (ج ٨٣/٩، ج ٢٠/٢٠ و ٢١.)
ج ذ ذ
مَجْذُوذٍ:(هود/ ١٠٨.)[****]
(*)در حديثى از پيامبر گرامى اسلام (ص) مىخوانيم: لا يستكمل عبد حقيقة الايمان حتّى يدع المراء و ان كان محقا. «هيچكس حقيقت ايمان را به طور كامل درك نمىكند، مگر اين كه «مراء» را ترك گويد، هرچند حق با او باشد». «سفينة البحار، مادۀ مرأ» و در حديثى ديگر مىخوانيم كه پيامبر خدا «سليمان» به فرزندش گفت: يا بنىّ ايّاك و المراء، فانّه ليست فيه منفعة، و هو يهيج بين الاخوان العداوة. «پسرم! از «مراء» بپرهيز، زيرا نه تنها سودى در آن نيست، بلكه آتش دشمنى را ميان برادران شعلهور مىسازد». «احياء العلوم»
(**) دربارۀ تحريم «جدال و مراء» رجوع شود به تفسير نمونه، (جلد ١٦ صفحه ٣١٠).
[١] بحار الانوار، ج ٣٩٩/٧٣.
(***) دربارۀ جدال حق و باطل (آثار شوم مجادلۀ باطل و روش مجادله به احسن) و رواياتى كه در اين زمينه وارد شده است رجوع فرماييد به تفسير نمونه، جلد بيستم، صفحۀ ٢١ به بعد.
[****]... عَطٰاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ.«... بخششى است قطع نشدنى» هود/ ١٠٨.