شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٥٣ - حاقة (حاقّه/ ١ )
پروردگار شود) و سزد كه چنين باشد و فرمان او پذيرد» انشقاق/ ١ و ٢.
آيۀ فوق نظير آيهاى است كه در سورۀ «انفطار»[*]آمده است كه مىفرمايد:
«در آن زمان كه آسمان (و كرات آسمانى) شكافته و ستارگان پراكنده شوند و فروريزند » و اين اعلام پايان دنيا و خرابى و فناى آن است.
مبادا تصور شود كه اسمان با آن عظمت كمترين مقاومتى در مقابل اين فرمان الهى مىكند، او همچون بندۀ مطيع و فرمانبردارى است كه در برابر اين دستور كاملا تسليم است.
چگونه مىتواند تسليم نباشد در حالى كه فيض وجود لحظهبلحظه از سوى خداوند به آن مىرسد و اگر يك آن اين رابطه قطع شود متلاشى و نابود خواهد شد.
آرى اسمان و زمين نه تنها در آغاز آفرينش، طبق آيۀ ١١ سورۀ فصّلت:«... قٰالَتٰا أَتَيْنٰا طٰائِعِينَ»[**]مطيع فرمان حق بود كه در پايان عمر نيز چنين است.
بعضى گفتهاند كه منظور از جملۀ «حقّت»[***]اين است كه وحشت و ترس قيامت آنچنان است كه سزاوار است آسمانها نيز از هم بشكافد، ولى تفسير اول مناسبتر به نظر مىرسد. (ج ٢٩٦/٢٦-٢٩٧.)
حاقة: (حاقّه/ ١.)[****]
از مادّۀ «حق» است و بنا به گفتۀ عموم مفسران، «حاقّة» به معنى «روز قيامت» است[*****]به خاطر اين كه روزى است كه قطعا واقع مىشود و تحقق مىيابد، همانند تعبير به «الواقعة» در سورۀ «واقعه»، و اينها همه حاكى از يقينى بودن آن روز بزرگ است.
تعبير به «ما الحاقّة» براى عظمت آن روز است، درست مثل اين كه در تعبيرات روزمره
[*]إِذَا اَلسَّمٰاءُ اِنْفَطَرَتْوَ إِذَا اَلْكَوٰاكِبُ اِنْتَثَرَتْ.انفطار/ ١ و ٢.
[**] «... (آسمان و زمين) گفتند: ما از روى طاعت (با كمال شوق و ميل) بهسوى تو مىآييم» فصلت/ ١١.
[***] واژۀ «حقّت» در سورۀ انشقاق، دوبار تكرار شده (آيات ٢ و ٥).
[****]اَلْحَاقَّةُمَا اَلْحَاقَّةُوَ مٰا أَدْرٰاكَ مَا اَلْحَاقَّةُ.«آن روز تحققيابنده، چه روز تحققيابندهاى است و تو چه مىدانى كه آن روز تحققيابنده چيست؟» الحاقه/ ١ تا ٣.
[*****] قيامت را از اين نظر «حاقّة» گويند كه حق و درست است و حقيقت كارها در آن شناخته مىشود، چه جزاى اعمال، برحق و واجب است «تفسير جامع، ج ٢٢٨/٧»، ذيل آيه.