شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٠٨ - (لقمان/ ١٥ )
به هر حال، آيۀ مورد بحث ما:وَ جَنَى اَلْجَنَّتَيْنِ دٰانٍ. به چگونگى نعمتهاى باغ بهشتى اشاره مىكند و مىگويد: «ميوههاى رسيدۀ اين دو بهشت در دسترس (چينندگان) است (و دست ايستاده و نشسته و خوابيده به آن مىرسد)» الرحمن/ ٥٤.
آرى زحمتى كه معمولا در چيدن ميوههاى دنيا وجود دارد در آنجا بههيچوجه نيست و قدر مسلم، مواهب الهى در سراى ديگر چيزى نيست كه در الفاظ ما بگنجد و يا حتّى قدرت تصور آن را داشته باشيم، تنها شبحى از دور، در لابلاى اين گونه آيات پرمعنى براى ما تجلى مىكند. (ج ١٦٦/٢٣-١٦٧ و مفردات راغب)
ج ه د
جٰاهَدٰاكَ:(لقمان/ ١٥.)[*]
در اصل از مادّۀ «جهد» به معنى «تلاش و كوشش براى انجام كارى» است.
در آيۀ مورد بحث و چند آيۀ ديگر از سورۀ لقمان، سخن از «لقمان حكيم» و بخشى از اندرزهاى اين مرد الهى درزمينۀ توحيد و مبارزه با شرك به ميان آمده، و مسائل مهمّ اخلاقى كه در اندرزهاى لقمان به فرزندش منعكس است نيز بازگو شده است، به طورى كه هم مسائل اعتقادى را به طرز جالبى بيان مىكند و هم اصول وظايف دينى، و هم مباحث اخلاقى را.
يكى از آن اندرزها، آيۀ مورد بحث است كه مىگويد:
«هرگاه آن دو (پدر و مادر) تلاش و كوشش كنند كه چيزى را شريك من قرار دهى كه از آن (حد اقلّ) آگاهى ندارى، از آنها اطاعت مكن...» لقمان/ ١٥.
در اين آيه تعبير به «جاهداك» اشاره به اين است كه پدر و مادر گاه به گمان اين كه سعادت فرزند را مىخواهند، تلاش و كوشش مىكنند كه او را به عقيده انحرافى خود بكشانند، و اين در مورد همۀ پدران و مادران ديده مىشود.
[*]وَ إِنْ جٰاهَدٰاكَ عَلىٰ أَنْ تُشْرِكَ بِي مٰا لَيْسَبِهِ عِلْمٌ فَلاٰ تُطِعْهُمٰا...لقمان/ ١٥.