اسماعيل با «بنى جرهم» وصلت كرد و وصى پدرش شد و مدت پنجاه سال بر قوم «عمالقه» پيامبرى كرد و از زنش كه دختر «مضاض بن عمر جرهمى» بود دوازده پسر آورد[*]كه هريك رئيس و منشأ طايفه‌اى از اعراب بودند.

اسماعيل صد و سى سال عمر كرد و پس ازآن‌كه وفات يافت پسر بزرگش او را در حرم كعبه در كنار مادرش هاجر دفن كرد[**]و خود جانشين پدر شد و تصدّى امور سدانت و رياست كعبه را برعهده گرفت[***]آيات مورد بحث (مريم/ ٥٤ و ٥٥.) سخن از «اسماعيل» بزرگترين فرزند ابراهيم به ميان مى‌آورد و پنج صفت از صفات برجسته او را كه مى‌تواند براى همگان الگو باشد بيان مى‌كند.

صادق الوعد بودن:«إِنَّهُ كٰانَ صٰادِقَ اَلْوَعْدِ»مريم/ ٥٤.

پيامبر عاليمقام بودن:«وَ كٰانَ رَسُولاً نَبِيًّا»مريم/ ٥٤.

امر به «نماز» و نيز امر به «زكات» و پيوند و رابطه با خلق خدا بر قرار كردن:

وَ كٰانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلاٰةِ وَ اَلزَّكٰاةِ‌.مريم/ ٥٥.

و بالاخره كارهايى انجام دادن كه خشنودى خدا را جلب كند:«وَ كٰانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرْضِيًّا»مريم/ ٥٥. اينها از صفات اين پيامبر بزرگ الهى شمرده شده است.

تكيه روى وفاى به عهد و توجه به تربيت خانواده، به اهميت فوق‌العادۀ اين دو وظيفۀ الهى اشاره مى‌كند كه يكى قبل از مقام نبوت او ذكر شده و ديگرى بلافاصله بعد از مقام نبوت.

در حقيقت تا انسان «صادق» نباشد، محال است به مقام والاى رسالت برسد چرا كه

[*]نام فرزندان اسماعيل، به نقل از «دائرة‌المعارف اسلامى» عبارتند از: بناپوت، قيدار، ادبيل، مشماع، دومه، مام، مسا، حدا، تيما، طور، نافيش و قدمه.

[**] تبيين اللغات لتبيان الآيات مى‌نويسد: اسماعيل در سن صد و سى‌وهفت‌سالگى بدرود حيات گفت و مدفن او به اتفاق نظر مورخان اسلامى، شهر مكّه و ظاهرا در محل معروف به «حجر اسماعيل» است.

(***) ما اين گفتار كوتاه را دربارۀ «اسماعيل»، قبل از گفتار تفسير نمونه به صورت اقتباس و تلخيص از كتاب «دائرة‌المعارف اسلامى» نوشتۀ محمد رسول فرهنگ خواه، در اين جا ذكر كرديم.