شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢١ - مقام والاى ابراهيم در قرآن
زندگى در آن منطقه از هاجر كه هركدام ماجراى طولانى و مفصلى دارد، سبب آبادى اين زمين شد.
ابراهيم از خدا خواسته بود كه آن نقطه را شهرى آباد و پربركت سازد، و دلهاى مردم را به فرزندانش كه در آن منطقه رو به فزونى بودند، متوجه گرداند (سورۀ ابراهيم، آيه ٣٧ تا ٤١.).
ابراهيم «كراراً» از فلسطين به قصد ديدار اسماعيل به مكه آمد و در يكى از همين سفرها بود كه مراسم حج را بجاى آورد و به فرمان خدا اسماعيل فرزندش را كه به صورت نوجوان برومند و پاك و با ايمان بود به قربانگاه برد و حاضر شد بهترين ميوۀ شاخسار حياتش را با دست خود در راه خدا قربانى كند.
هنگامى كه از عهدۀ اين آزمايش بزرگ بر آمد و تا آخرين لحظه آمادگى خود را نشان داد خدا قربانيش را پذيرفت و اسماعيل را براى او حفظ كرد و گوسفندى به عنوان قربانى براى او فرستاد (صافات/ ١٠٤ تا ١٠٧.).
ابراهيم پس از انجام اينهمه آزمايشها به بلندترين مقامى كه يك انسان ممكن است به آن برسد ارتقا يافت و چنان كه قرآن مىگويد: «خداوند ابراهيم را به كلماتى آزمود و او همۀ آنها را به انجام رساند و به دنبال آن به او فرمود من تو را امام و پيشوا قرار مىدهم، ابراهيم كه از اين مژده به وجد آمده بود تقاضا كرد كه اين مقام را به بعضى از فرزندان من نيز ببخش، دعاى او مستجاب شد ولى به اين شرط كه اين مقام به كسى كه ظلم و ستم و انحرافى از او سر زده باشد هرگز نخواهد رسيد» (بقره/ ١٢٤.).
مقام والاى ابراهيم در قرآن
(١) خداوند از ابراهيم به عنوان يك «امت» ياد كرده است و شخصيت او را به منزله يك امت مىستايد (نحل/ ١٢٠.).
(٢) خداوند به ابراهيم مقام خليل اللهى عطا فرموده است (نساء/ ١٢٥.) و اين مقام به خاطر آن بود كه او هرگز چيزى از كسى نخواست و هرگز تقاضا كنندهاى را محروم نكرد (سفينة البحار، ج ٧٤/١.).
(٣) او از نيكان[١]، صالحان[٢]، قانتان[٣]، صديقان[٤]، بردباران[٥]و وفاكنندگان به عهد بود[٦].
[١]ص/ ٤٧.
[٢] نحل/ ١٢٢.
[٣] نحل/ ١٢٠.
[٤] مريم/ ٤١.
[٥] توبه/ ١١٤.
[٦] نجم/ ٣٧.