از مادّۀ «جهد» است و در قبل گفتيم كه «جهد» به معنى «تلاش و كوشش براى انجام كارى» و نيز به معنى «مشقت و سختى» است و به‌همين‌جهت «جهاد» را «جنگ» گفته‌اند، زيرا تلاش توأم با رنج است بنابراين به «مجاهد [تلاش‌كننده]»، «جنگ‌كننده» نيز اطلاق شده است[**]، ولى بايد توجه داشت كه جهاد، تنها به معنى جنگ و نبرد مسلّحانه نيست، بلكه هر نوع تلاش و كوششى را كه براى پيشبرد اهداف مقدس الهى انجام گيرد، شامل مى‌شود، و بنابراين علاوه بر نبردهاى دفاعى و تهاجمى، مبارزات علمى، اقتصادى، فرهنگى و سياسى را نيز در بر مى‌گيرد[***].

آيۀ مورد بحث دربارۀ مشركان است كه دل‌باختۀ زرق و برق زندگى مادى هستند كه اين امور را بر رضاى خدا و جهاد ترجيح مى‌دهند و به هدايت الهى راه نمى‌يابند.

در اين آيه، خداوند، پيامبر (ص) را خطاب قرار داده، مى‌فرمايد:

«به آنها بگو اگر پدران، و فرزندان، و برادران، و همسران، و عشيره و قبيله شما، و اموال و سرمايه‌هايى كه جمع‌آورى كرده‌ايد، و تجارتى كه از كساد آن بيم داريد و مساكن مرفّهى كه مورد رضايت و علاقه شماست، در نظرتان محبوب‌تر از خدا و پيامبر و «جهاد» در راهش مى‌باشد، در انتظار اين باشيد كه خداوند عذابش را بر شما نازل كند...» توبه/ ٢٤.

در اين آيۀ، خطوط اصلى ايمان راستين از ايمان آلوده به شرك و نفاق ترسيم شده است و حدفاصل ميان مؤمنان واقعى و افراد ضعيف الايمان مشخص شده و با صراحت مى‌گويد كه اگر سرمايه‌هاى هشتگانه زندگى مادى كه چهار قسمت آن مربوط به نزديكترين خويشاوندان (پدران و فرزندان و برادران و همسران)، و يك قسمت آن مربوط به گروه اجتماعى و عشيره و قبيله است، و قسمت ديگرى مربوط به سرمايه‌ها و اندوخته‌ها، و قسمتى مربوط به رونق تجارت و كسب و كار، و سرانجام قسمتى به خانه‌هاى مرفه ارتباط دارد، در نظر انسان پرارزش‌تر و گران‌بهاتر از خدا و پيامبر (ص) و جهاد و اطاعت فرمان اوست تا آنجا

[*]قُلْ إِنْ كٰانَ آبٰاؤُكُمْ وَ...أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اَللّٰهِ وَ رَسُولِهِ وَ جِهٰادٍ فِي سَبِيلِهِ‌...توبه/ ٢٤.

[**] قاموس قرآن، مادّه «جهد»

[***] رسول اكرم (ص) مى‌فرمايد: اغزوا تورثوا أبناءكم مجدا. «جهاد كنيد تا مجد و عظمت را براى فرزندانتان به ميراث بگذاريد» «وسائل، كتاب جهاد»