شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٦٣ - «بحر» بر و بحر (آي١٧٢٨ ٥٩ سور١٧٢٨ انعام )
«نيل» هيچ مانعى ندارد و اما قرائنى كه اين نظر را تأييد مىكند:
١) محل سكونت فراعنه كه مركز آباد شهرهاى مصر بوده حتما نقطهاى بوده است كه با رود نيل فاصله زيادى نداشته و اگر معيار را محل فعلى اهرام يا حوالى آن بگيريم بنى اسرائيل ناچار بودند براى رسيدن به سرزمين مقدس، نخست از نيل عبور كنند، زيرا اين منطقه در غرب نيل واقع شده و براى رسيدن به سرزمين مقدس بايد آنها بهسوى شرق بروند (دقت كنيد).
٢) فاصله مناطق آباد مصر كه طبعا در نزديكى نيل است با درياى احمر به قدرى است كه بسيار بعيد به نظر مىرسد بنى اسرائيل بتوانند آن را در يك شب و يا نصف يك شب طى كنند (از آيات گذشته «مانند آيۀ ٦٠ /شعراء» اين مطلب روشن مىشود كه آنها شبانه سرزمين فراعنه را پشت سر گذاشتند و قاعدة در دل شب اين كار را كردند و لشكر فرعون نيز به هنگام طلوع آفتاب به آنها رسيدند).
٣) براى گذشتن از سرزمين مصر و رسيدن به اراضى مقدس نيازى نيست كه از درياى احمر بگذرند، چرا كه قبل از حفر كانال سوئز باريكه خشك قابل ملاحظهاى در آنجا وجود داشته است، مگر اين كه دست به دامن اين فرضيه بزنيم كه در زمانهاى بسيار قديم درياى احمر با درياى مديترانه متصل بوده و در اين جا خشكى وجود نداشته است و اين فرضيه بههيچوجه ثابت نيست.
٤) قرآن در داستان افكندن موسى به آب، تعبير به «يم» كرده (طه/ ٣٩.) و در مورد غرق فرعونيان نيز تعبير به «يم» كرده (طه/ ٧٨.) و با توجه به اين كه هر دو در يك داستان، و حتى در يك سوره (سوره طه) است و هر دو به طور مطلق نقل شده به نظر مىرسد كه هر دو يكى باشد، و با توجه به اين كه مادر موسى قطعا او را به دريا نيفكند بلكه طبق تواريخ و همچنين قرائن عادى به نيل سپرد بنابراين معلوم مىشود غرق فرعونيان در نيل بوده است.
(ج ٢٤٧/١٥-٢٤٨.)
«بحر» بر و بحر: (آيۀ ٥٩ سورۀ انعام.)[*]
«بحر»: همانطور كه قبلا اشاره كرديم به معنى محل وسيعى است كه آب زياد در
[*]... وَ يَعْلَمُ مٰا فِي اَلْبَرِّ وَ اَلْبَحْرِ...«... و (خداوند) آنچه در خشكى و درياست مىداند...» انعام/ ٥٩.