شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦١٢ - حواريّون چه كسانى بودند؟ (سور١٧٢٨ آل عمران آيه ٥٢ )
كه سياهى چشمش كاملا مشكى و سفيدى آن كاملا شفاف است[*]و يا بطور كلى كنايه از جمال و زيبايى كامل است، چرا كه زيبايى بيش از همه در چشمان تجلى مىكند.
و «عين» (بر وزن چين) جمع «اعين» و «عيناء» به معنى «درشت چشم» است و از آنجا كه بيشترين زيبايى انسان در چشمان اوست، لذا روى اين مسئله مخصوصا تأكيد شده است.
آيۀ مورد بحث و آيات قبل و بعد از آن در توصيف مؤمنان و پرهيزكاران است كه خداوند نعمتها و مواهب بيكرانى در بهشت نصيب آنها خواهد كرد، از جمله مىفرمايد:
«زنانى سفيدرو، زيبا، و چشم درشت، به همسرى آنها در مىآوريم»(وَ زَوَّجْنٰاهُمْ بِحُورٍ عِينٍ).
به اين ترتيب كلمۀ «حور» و «عين» بر مذكر و مؤنث هر دو اطلاق مىشود و مفهوم گستردهاى دارد كه همۀ همسران بهشتى را شامل مىشود، همسران زن براى مردان با ايمان و همسران مرد براى زنان مؤمن. (ج ٢١٢/٢١، ج ٤٢٨/٢٢، ج ٢١٥/٢٣.)
حواريّون چه كسانى بودند؟ (سورۀ آل عمران آيه ٥٢.)[**]
حواريون جمع «حوارىّ» از مادۀ «حور» به معنى «شستن و سفيد كردن» است و گاهى به هر چيز سفيد نيز اطلاق مىشود و لذا غذاهاى سفيد را عرب «حوارى» مىگويد و حوريان بهشتى را نيز بههمينجهت «حوريّه» مىگويند كه سفيد پوستند.
اما دربارۀ علت نامگذارى شاگردان مسيح به اين نام احتمالات متعددى داده شده، ولى آنچه نزديكتر به ذهن مىرسد و در احاديث پيشوايان بزرگ دينى آمده است اين است كه آنها علاوه بر اين كه قلبى پاك و روحى با صفا داشتند در پاكيزه ساختن و روشن كردن افكار ديگران و شستشوى مردم از آلودگى و گناه، كوشش فراوان داشتند.
در «عيون اخبار الرضا» از امام على بن موسى الرضا (ع) نقل شده است كه از آن
[*]راغب در مفردات مىگويد «الحور» به معنى كم بودن سپيدى چشم نسبت به سياهى آن است (سياه چشم).
[**]... قٰالَ اَلْحَوٰارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصٰارُ اَللّٰهِ آمَنّٰا بِاللّٰهِ وَ اِشْهَدْ بِأَنّٰا مُسْلِمُونَ.«... حواريان (شاگردان مخصوص عيسى) گفتند ما ياوران خداييم، به او ايمان آورديم و تو (نيز) گواه باش كه ما اسلام آوردهايم» آل عمران/ ٥٢.