شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٩٩ - توراة (آل عمران/ ٣ )
خاك به وجود آمدهاند و به خاك بازمىگردند و همه «بار ديگر» از خاك بر انگيخته مىشوند:
«ما شما را از آن (خاك) آفريديم و در آن بازمىگردانيم و از آن نيز «بار ديگر» شما را بيرون مىآوريم» طه/ ٥٥.
در حديثى از امير مؤمنان على (ع) مىخوانيم كه شخصى از آن بزرگوار از معنى دو سجده در هر ركعت از نماز سؤال كرد، امام فرمود: معنى سجدۀ نخستين هنگامى كه سر به زمين مىگذارى آن است كه پروردگارا من در آغاز از اين خاك بودم، و هنگامى كه سر بر مىدارى مفهومش اين است كه مرا از اين خاك بيرون فرستادى، و مفهوم سجدۀ دوم اين است كه مرا به اين خاك بازمىگردانى، و هنگامى كه سر از سجدۀ دوم بر مىدارى مفهومش اين است كه تو «بار ديگر» مرا از خاك، مبعوث خواهى كرد[١]. (ج ٢٢٣/١٣ و ٢٢٥.)
التّوراة
توراة: (آل عمران/ ٣.)[*]
(من اعلام القرآن) در اصل يك لغت عبرى است كه به معنى «شريعت و قانون» مىباشد و سپس به كتابى كه خداوند بر موسى بن عمران (ع) نازل كرده، گفته شده است و گاهى به مجموعه كتب عهد عتيق و گاهى به اسفار پنجگانه آن نيز گفته مىشود.[**]
توضيح اين كه: مجموعه كتب يهود كه «عهد عتيق» ناميده شده، مركب از تورات و چندين كتاب ديگر است، تورات داراى پنج بخش است كه به نامهاى: سفر پيدايش، سفر
[١]بحار الانوار، ج ١٣٢/٨٥.
[*]... وَ أَنْزَلَ اَلتَّوْرٰاةَ وَ اَلْإِنْجِيلَمِنْ قَبْلُ هُدىً لِلنّٰاسِ...«... و تورات و انجيل را پيش از آن (قبل از قرآن) براى هدايت مردم فرستاد...» آل عمران/ ٣.
[**] «راغب» در كتاب مفردات، در كلمۀ «توراة» حرف «ت» را مقلوب از حرف «و» مىداند و مىگويد اصلش از «الورى» است و آنطور كه علماى كوفى معتقدند در اصل «ووراة» بر وزن «تفعله» است و عدهاى نيز آن را بر وزن «تفعل» مىدانند مانند «تتفل» و چنين اسمى در كلام عرب نيست، امّا علماى بصرى اين واژه را «وورى» (بر وزن فوعل مثل حوقل) مىدانند.