شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٦٨ - بينات (نحل/ ٤٤ )
بعضى اين كلمه را مصدر، و بعضى اسم مصدر دانستهاند. (ج ٣٦١/١١.)
مبين: (نمل/ ١.)[*]
از «ابانه» است و به طورى كه بعضى از مفسران (آلوسى در روح المعانى) گفتهاند اين ماده گاهى به معنى فعل لازم و گاهى متعددى آمده، در صورت اول مفهوم كلمۀ «مبين» همان «آشكار» خواهد بود، و در صورت دوم «آشكاركننده». (ج ٣٩٦/١٥.)
بينات: (نحل/ ٤٤.)[**]
جمع «بيّنة» به معنى «دلايل روشن» است و در آيه مورد بحث ممكن است اشاره به معجزات و ساير دلايل اثبات حقانيت انبياء باشد و با توجه به آيۀ (١٧ سورۀ جاثيه)[***]ممكن است اشاره به معجزات و دلايل روشنى باشد كه خداوند به موسى بن عمران (ع) و ساير انبياى بنى اسرائيل بخشيده و يا اشاره به دلايل و براهين منطقى آشكار و قوانين و احكام متقن بوده باشد، و بعضى از مفسران احتمال دادهاند كه اين تعبير اشاره به نشانههاى روشنى است كه خداوند دربارۀ پيامبر اسلام (ص) در اختيار انها (بنى اسرائيل) گذارد كه با آن مىتوانستند پيامبر خاتم را همچون فرزندان خود بشناسند[****]، ولى مانعى ندارد كه تمام اين معانى در آيه جمع باشد. (ج ٢٤٢/١١، ج ٢٥٢/٢١.)
[*]طس تِلْكَ آيٰاتُ اَلْقُرْآنِ وَ كِتٰابٍ مُبِينٍ.«طس، اين آيات قرآن، و كتاب مبين است» نمل/ ١.
[**]... فَسْئَلُوا أَهْلَ اَلذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لاٰ تَعْلَمُونَ،بِالْبَيِّنٰاتِ وَ اَلزُّبُرِ...«... اگر نمىدانيد از اهل اطلاع سؤال كنيد (از آنها كه آگاهند) از دلايل روشن و كتب (پيامبران پيشين)...» نحل/ ٤٣ و ٤٤. توضيح: آيۀ اخير، در واقع «بينات»، دلايل اثبات ثبوت را مىگويد و «زبر» اشاره به كتابهايى است كه تعليمات انبياء در آن جمع بوده است.
[***]وَ آتَيْنٰاهُمْ بَيِّنٰاتٍ مِنَ اَلْأَمْرِ...«و دلايل روشنى از امر نبوت و شريعت در اختيار آنها (بنى اسرائيل) قرار داديم...» جاثيه/ ١٧.
[****]اَلَّذِينَ آتَيْنٰاهُمُ اَلْكِتٰابَ يَعْرِفُونَهُ كَمٰا يَعْرِفُونَ أَبْنٰاءَهُمْ...«گروهى كه ما بر آنها كتاب فرستاديم (يهود و نصارى) محمّد (ص) و حقانيت او را به خوبى مىشناسند بدان گونه كه فرزندان خود را...» بقره/ ١٤٦.