شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٢٦ - (نساء/ ٣٦ )
ج و ر
يُجِرْكُمْ:(احقاف/ ٣١.)[*]
از «اجارة» گرفته شده[**]و به معانى مختلف آمده است: «به فرياد رسيدن»، «نجات دادن از عذاب و پناه دادن و حفظ كردن» كه تمام اين معانى نزديك به يكديگرند.
آيۀ مورد بحث بيانگر چگونگى دعوتى است كه مبلّغان جنّ از قوم خود به عمل آوردند و آن هنگامى بود كه اين گروه، تلاوت قرآن را از پيامبر اكرم (ص) استماع كردند و ايمان آوردند، آنگاه بهسوى قوم خود بازگشتند تا آنان را نيز به اسلام دعوت كنند.
آيه، بخشى از سخنان اين گروه مبلّغان جن را بازگو مىكند كه چون بهسوى قوم خود بازگشتند، به آنان گفتند: «اى قوم ما! دعوتكنندۀ الهى را اجابت كنيد و به او ايمان آوريد تا گناهانتان را ببخشد و شما را از عذاب اليم «پناه» دهد»(... وَ يُجِرْكُمْ مِنْ عَذٰابٍ أَلِيمٍ).
با اين سخنان گروهى از آنان ايمان آوردند و با هم به محضر پيامبر (ص) رسيدند و پيامبر (ص) تعليمات اسلام را به آنها ياد داد. (ج ٣٦٥/٢١ و ٣٧٠.)
جاربِذِي اَلْقُرْبىٰ:(نساء/ ٣٦.)[***]
واژۀ «جار» به معنى «همسايه» (بهويژه از لحاظ نزديكى مكانى) و نيز به معنى «يار و
[*]يٰا قَوْمَنٰا أَجِيبُوا دٰاعِيَ اَللّٰهِ وَ آمِنُوا بِهِ يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَ يُجِرْكُمْ مِنْ عَذٰابٍ أَلِيمٍ.احقاف/ ٣١.
[**] «اجاره» (پناه دادن) و «استجاره» (پناه خواستن) از مادّه «جار» (همسايه و پناه داده از ظلم) گرفته شده كه در معناى «امان و زينهار» بهكاررفتهاست، گويى همسايه در امان همسايه است «قاموس قرآن» بايد توجه داشت، اجاره به معنى معروف كه تفويض منفعت است از باب افعال نيست، بلكه همزه آن جزء كلمه است (بر وزن دلالة) و اجاره به معنى پناه دادن، همزهاش زايد است و اگر اجارۀ معروف را به باب استفعال برند استيجار مىشود نه استجاره:وَ إِنْ أَحَدٌ مِنَ اَلْمُشْرِكِينَ اِسْتَجٰارَكَ فَأَجِرْهُ حَتّٰى يَسْمَعَ كَلاٰمَ اَللّٰهِ...«و هرگاه يكى از مشركان به تو پناه آورد كه از دين آگاه شود بدو پناه ده تا كلام خدا بشنود...» توبه/ ٦.
[***]... وَ بِالْوٰالِدَيْنِ إِحْسٰاناً وَ بِذِي اَلْقُرْبىٰ وَ اَلْيَتٰامىٰ وَ اَلْمَسٰاكِينِ وَ اَلْجٰارِ ذِي اَلْقُرْبىٰ وَ اَلْجٰارِ اَلْجُنُبِ