شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٨٤ - الياس كيست؟ (صافات/ ١٢٣ )
نظر كه خداوند، مسلمين و حتى كفار عصر پيامبر (ص) را از اين گونه امور مصون داشته، نعمت بزرگى خواهد بود (واژۀ «آلاء» ٣٤ بار در قرآن مجيد آمده است). (ج ٥٧٢/٢٢.)
الياس كيست؟ (صافات/ ١٢٣.)[*]
(من اعلام القرآن) در اين كه «الياس» يكى از پيامبران بزرگ خداست ترديدى نيست.
نام اين پيامبر بزرگ در دو آيه از قرآن مجيد آمده است: يكى در سورۀ صافات (آيۀ مورد بحث) و ديگر در سورۀ انعام[**]، ولى در اين كه الياس نام ديگر يكى از پيامبرانى است كه در قرآن نامشان آمده، يا مستقلا نام پيغمبرى است و ويژگيهاى او كدام است؟ مفسران نظريّات گوناگونى دارند:
الف) بعضى معتقدند «الياس» همان «ادريس» است (زيرا ادريس، ادراس نيز تلفظ شده، و با تغيير مختصرى الياس شده است).
ب) الياس از پيامبران بنى اسرائيل است، فرزند «ياسين» از نوادههاى هارون برادر موسى (ع).
ج) الياس همان خضر است، در حالى كه بعضى ديگر معتقدند الياس از دوستان خضر است و هر دو زندهاند، با اين تفاوت كه الياس مأموريتى در خشكى دارد، ولى خضر در جزاير و درياها، بعضى ديگر مأموريت الياس را در بيابانها و مأموريت خضر را در كوهها مىدانند و براى هر دو عمر جاودان قايلند، بعضى نيز الياس را فرزند «اليسع» دانستهاند.
د) الياس همان «ايليا» پيامبر بنى اسرائيل معاصر «آجاب» پادشاه بنى اسرائيل بود كه خداوند او را براى تخويف و هدايت اين پادشاه جبار فرستاده.
بعضى او را نيز «يحيى» تعميددهنده مسيح دانستهاند.
اما آنچه با ظاهر آيات قرآن هماهنگ است اين است كه اين كلمه مستقلا نام يكى از پيامبران است غير از آنها كه نامشان در قرآن آمده، كه براى هدايت يك قوم بتپرست مأمور گرديد، و اكثريت آن قوم به تكذيب او بر خاستند، اما گروهى از مؤمنان مخلص به او
[*]وَ إِنَّ إِلْيٰاسَ لَمِنَ اَلْمُرْسَلِينَ.«و الياس از رسولان ما بود» صافات/ ١٢٣.
[**]وَ زَكَرِيّٰا وَ يَحْيىٰ وَ عِيسىٰ وَ إِلْيٰاسَ كُلٌّ مِنَ اَلصّٰالِحِينَ.«و هم زكريّا و يحيى و عيسى و الياس همه از نيكوكارانند» انعام/ ٨٥.