شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٤٥ - أحْقاب (نبأ/ ٢٣ )
مىگويد، در اين ماجرا به صحنۀ شگفتانگيزى بر مىخوريم كه نشان مىدهد كه حتّى يك پيغمبر اولوالعزم كه آگاهترين افراد محيط خويش است باز دامنۀ علم و دانشش در بعضى از جهات محدود است و به سراغ معلمى مىرود كه به او درس بياموزد، او هم درسهايى كه هريك از ديگرى عجيبتر است به او ياد مىدهد.
موسى به سراغ گمشدۀ مهمى مىرفت، عزم خود را جزم و تصميم خويش را راسخ كرده بود كه تا مقصود خود را پيدا نكند از پاى ننشيند.
گمشدهاى كه موسى مأمور يافتن آن بود در سرنوشتش بسيار اثر داشت و فصل تازهاى در زندگانى او مىگشود.
آيۀ مورد بحث مىگويد:
«به خاطر بياور هنگامى كه «موسى» به دوست و همراه خود (يوشع بن نون)[*]گفت:
من دست از طلب بر نمىدارم تا به «مجمع البحرين»[**]برسم، هرچند مدت طولانى به راه خود ادامه دهم»(أَوْ أَمْضِيَ حُقُباً). كهف/ ٦٠.
منظور «موسى» از ذكر اين كلمه (حقب) اين بوده است كه من دست از تلاش و كوشش خود براى پيدا كردن گمشدهام بر نخواهم داشت، هرچند سالها به اين سير خود ادامه دهم.
آرى موسى به دنبال مرد عالم و دانشمندى مىگشت كه مىتوانست حجابها و پردههايى را از جلو چشم او كنار زند، حقايق تازهاى را به او نشان دهد و درهاى علوم و دانشهايى را به رويش بگشايد. (ج ٤٧٩/١٢ تا ٤٨٢.)
أحْقاب: (نبأ/ ٢٣.)[***]
جمع «حقب» (بر وزن عنق)[****]و نيز جمع «حقب» (بر وزن قفل)[*****]است، اگرچه
[*]«يوشع بن نون» مرد رشيد و با ايمان بنى اسرائيل است و تعبير به «فتى» (جوان) در آيۀ مورد بحث، ممكن است به خاطر همين صفات برجسته، و يا به خاطر خدمت به موسى و همراهى و همگامى با او بوده باشد.
[**] دربارۀ «مجمع البحرين»، در مادّۀ «بحر» ذيل همين آيه به تفصيل صحبت شده است.
[***]لاٰبِثِينَ فِيهٰا أَحْقٰاباً.«مدتهاى طولانى در جهنّم مىمانند» نبأ/ ٢٣.
[****] قاموس قرآن، ماده «حقب».
(*****) تفسير نمونه، ج ٣٩/٢٦.