شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٨٩ - جم (فجر/ ٢٠ )
به هر حال، بخشى از آيات مذكور در سورۀ مرسلات، سرنوشت نهايى تكذيبكنندگان قيامت را در دادگاه عدل الهى بيان مىكند، بيانى كه به راستى انسان را در وحشتى عميق فرومىبرد و ابعاد فاجعه را روشن مىسازد. (ج ٤١٩/٢٥.)
جُمْلَةً:(فرقان/ ٣٢.)[*]
به معنى «اجزاء جمع شده» (همگى چيزى): باع الشّىء جملة «همۀ آن چيز را خريد» و يا: هذه جملة الشّىء «اين، همۀ آن چيز است». و پيش از اين در معناى «جمال» گفتيم كه اين واژه به نيكويى و زيبايى بسيار اطلاق مىشود و «راغب» مىگويد: به اعتبار همين فزونى و كثرت كه در اين واژه هست، به هر جماعت و گروهى كه داراى روابط اجتماعى و پيوستگى است، «جملة» گفته مىشود.
آيۀ مورد بحث به يكى ديگر از بهانهجوييهاى كافران مجرم اشاره مىكند و مىگويد:
«كافران گفتند: چرا قرآن يكجا بر او (بر پيامبر) نازل نمىشود؟!...»(جُمْلَةً وٰاحِدَةً).
(ج ٧٨/١٥ - و كتب قاموس، لاروس، راغب)
ج م م
جم: (فجر/ ٢٠.)[**]
چنان كه در «مصباح اللغه» و «مقاييس» آمده، به معنى «كثير و فراوان از هر چيز» است (جمّ، يجمّ، جمّا و جموما/فراوان شدن، انباشتن)[***]، ولى در آيۀ مورد بحث واژۀ «جمّ» به صورت صفت استفاده شده، نه مصدر، و تحبّون المال حبّا جمّا يعنى «شما بسيار مال را دوست مىداريد»[****].
آيه دربارۀ عمل نكوهيدۀ افراد دنياپرست، ثروتاندوز، عاشق و دلباختۀ مال و متاع
[*]وَ قٰالَ اَلَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لاٰ نُزِّلَ عَلَيْهِ اَلْقُرْآنُ جُمْلَةً وٰاحِدَةً...فرقان/ ٣٢.
[**]وَ تُحِبُّونَ اَلْمٰالَ حُبًّا جَمًّا.فجر/ ٢٠.
(***) كلمۀ «جمة» (بر وزن جبّه) به معنى «موهاى جمعشدۀ پيش سر» است. (نمونه، ج ٤٦٦/٢٦.)
[****] قاموس قرآن، مادّه «جمّ».