خداوند، ايمان را با عمل نيكو توأما يادكرده و نيز شرط قبولى اعمال را، ايمان دانسته است، چنان كه در ادامۀ آيۀ مورد بحث (حجرات/ ١٤.) آمده است كه[*]: اگر شما ايمان قلبى به خدا و پيامبر (ص) داشته باشيد كه نشانۀ آن اطاعت از فرمان خدا و رسول اوست، اعمال شما ارزش مى‌يابد و خداوند حتى كوچك‌ترين حسنات شما را مى‌پذيرد، و پاداش مى‌دهد و حتى به بركت اين ايمان گناهان شما را مى‌بخشد كه او غفور و رحيم است.

(ج ٢١٠/٢٢ تا ٢١٢.)

مؤمنون: (انفال/ ٢ تا ٤)[**]

صفات ويژۀ مؤمنان

در آيات مورد بحث صفات «مؤمنان راستين و حقيقى» در عباراتى كوتاه و پرمعنى بيان شده است.

در اين آيات خداوند به پنج قسمت از صفات برجستۀ مؤمنان اشاره كرده است كه سه قسمت آن، جنبۀ روحانى و معنوى دارد و دو قسمت آن جنبۀ علمى و خارجى، سه قسم اول عبارتند از:

«احساس مسئوليت» و «تكامل ايمان» و «توكّل».

و دو قسمت ديگر عبارتند از:

«ارتباط با خدا» و «ارتباط و پيوند با خلق خدا».

نخست مى‌گويد: مؤمنان تنها كسانى هستند كه هروقت نام خدا برده شود، دلهاى آنها به خاطر «احساس مسئوليت» در پيشگاهش ترسان مى‌شود.

[*]... وَ إِنْ تُطِيعُوا اَللّٰهَ وَ رَسُولَهُ لاٰ يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمٰالِكُمْ شَيْئاً إِنَّ اَللّٰهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ‌.

[**]إِنَّمَا اَلْمُؤْمِنُونَ اَلَّذِينَ إِذٰا ذُكِرَ اَللّٰهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذٰا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيٰاتُهُ زٰادَتْهُمْ إِيمٰاناً وَ عَلىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ‌.اَلَّذِينَ يُقِيمُونَ اَلصَّلاٰةَ وَ مِمّٰا رَزَقْنٰاهُمْ يُنْفِقُونَ‌.أُولٰئِكَ هُمُ اَلْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ دَرَجٰاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ‌.«مؤمنان تنها كسانى هستند كه هروقت نام خدا برده شود دلهاشان ترسان مى‌گردد و هنگامى كه آيات او بر آنها خوانده مى‌شود ايمانشان افزون مى‌شود و تنها بر پروردگارشان توكّل دارند. آنها كه نماز را بر پا مى‌دارند و از آنچه به آنها روزى داده‌ايم انفاق مى‌كنند. مؤمنان حقيقى آنها هستند، براى آنان درجات (فوق‌العاده‌اى) نزد پروردگارشان است و براى آنها آمرزش و روزى بى‌نقص و عيب است» انفال/ ٢ تا ٤